Tổ Yến Là Gì? Hiểu Từ A-Z Trong 5 Phút

Yến sào là món cao lương mỹ vị của các quốc gia Đông Á như Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Ở Việt Nam, yến sào được xếp vào hàng Bát Trân (tám món ăn cao lương mĩ vị).

Tổ Yến Là Gì? Tác Dụng Của Tổ Yến

Tại Sao Tổ Yến, Yến Sào Lại Đắt?

Món yến sào được người Trung Hoa tiêu thụ từ cách đây 400 năm. Món súp yến sào trông giống như chất keo được nấu với gia vị có bổ sung thêm một ít tinh bột, đường. Yến sào là một trong những món ăn từ động vật đắt đỏ nhất.

Tổ yến được tìm thấy trên vách đá, hang động hay trong nhà nuôi nơi chim yến sinh sống. Tổ yến được thu hoạch là tổ chim trắng Aerodramus fuciphagus (yến hàng) và tổ yến đen Aerodramus maxius (yến tổ đen) nhưng chỉ có loại tổ yến hàng là được biết tên trên thị trường.

Do tính chất nguy hiểm và hạn chế số lượng đảo có thể khai khác nên loại yến sào này thường có giá cao nhất so với các loại yến sào khác. Tổ trắng và tổ màu hông máu (yến huyết) được cho là giàu dinh dưỡng hơn và quý hơn.

Yến Sào Hay Tổ Yến Là Gì?

Yến sào là tổ được làm từ dãi của chim yến

Thức ăn chủ yếu của yến là côn trùng như ong, ruồi, ve, muỗi, chuồn chuồn, châu chấu… Chúng được qua hệ tiêu hoá cô đặc thành dịch lỏng gọi là nước dãi. Con đực sẽ nhả dãi hàng ngày, chim cái dưỡng thân để hình thành trứng, cũng có khi chim cái nhả dãi, sau 35 ngày làm thành tổ yến, mỗi tổ nặng 7 – 8 gram.

Yến thường làm tổ trên các vách đá hiểm học tại biển khơi, khi thì ở những mũi đá lởm chởm dựng đứng, khi thì ở những mỏm núi cheo leo, phía dưới là vịnh nước sâu đầy đá ngầm, muốn tìm và đến được những nơi yến ở để lấy tổ phải rất kiên nhẫn và dũng cảm. Yến chỉ ăn côn trùng sống bay trong không gian, vì vậy tổ yến có nguồn gốc rất sạch.

 

Chim yến ưu khí hậu nóng, sống tự do, di cư

Chim yến vốn là loài ưu khí hậu nóng, sống tự do, di cư đã tìm đến nhiều nơi ở mới, nhất là trong những ngôi nhà bỏ hoang. Nghề nuôi chim yến bắt đầu xuất hiện và những người nhanh nhạy tổ chức nuôi chim yến. Nhiều người dân ở vùng biển Thanh Hoá đi làm ăn ở phía Nam du nhập nghề này về Sầm Sơn.

Yến sào có tác dụng chữa bệnh và tăng sinh lực cho cơ thể.

Theo tài liệu cổ, yến sào có vị ngọt, tính bình, bổ phế, vị, tăng cường sức khoẻ, tỉnh táo tinh thần, tăng cường trí nhớ, thường được dùng trong những tiệc lớn của vua chúa.

 

Yến sào làm sạch phổi và các cơ quan hô hấp, làm giảm bệnh cúm và các triệu chứng dị ứng, làm tăng thể trọng, cân bằng các quá trình trao đổi chất trong cơ thể, tăng cường khả năng hoạt động thể lực và phản xạ thần kinh, làm tăng số lượng hồng cầu, huyết sắc tô, giảm thời gian đông máu, tăng cường các kích thích sinh trường cho các tế bào, phục hồi các tế bào bị thương tổn, chống lão hoá, hồi xuân, tăng tuổi thọ.

Gần đây, khi nghiên cứu tác dụng của yến sào trong trường hợp cơ thể bị nhiễm chất độc hại, người ta nhận thấy yến sào hạn chế mức độ sút cân, phục hồi sức khoẻ nhanh, ổn định các chỉ tiêu huyết học.

Người ta cũng đang nghiên cứu dùng yến sào điều trị các bệnh ung thư và HIV/AIDS vì phát hiện có một số hoạt chất sinh học kích thích sinh trưởng tế bào bạch cầu ngoại biên trong yến sào.

Có thể nói răng, khi ăn món yến sào, thưởng thức được hương vị đặc trưng và bổ dưỡng của yến, người ta sẽ cảm thấy tự hào vì đã nếm được một trong những tinh hoa của trời đất, tạo vật. Tuy nhiên, cần chọn mua ở những nơi tin tưởng để tránh mua phải tổ yến giảm, chất lượng kém.

Cách Phân Biệt Tổ Yến Thật Và Giả Thế Nào?

Hướng dẫn phân biệt tổ yến

Hiện nay, trên thị trường có nhiều loại tổ yến giả được làm trông như thật. Khách hàng không có kinh nghiệm sử dụng mặt hàng thức phẩm cao cấp này rất dễ bị mua phải đồ dỏm. Trong bài viết này, BSF Smart Farm sẽ hướng dẫn bạn cách phân biệt tổ yến thật và giả!

Thông thường Yến sào được phép bán trong các siêu thị lớn, hoặc nhà hàng và cơ sở sản xuất, chế biến yến sào ở khắp nơi. Các chuyên gia đã có kinh nghiệm như sau: Cần quan sát kỹ tổ yến thật bằng mắt một lần trước, sau đấy so sánh các chi tiết để phân biệt tổ yến thật và giả.

Phân biệt tổ yến thật giả bằng mắt

Về màu sắc: Tổ yến thật thường có màu vàng, da cam, màu đỏ, hoặc đỏ da cam. Tổ yến giả thường có màu trắng, được làm bằng chất aga (rau câu) hoặc bằng keo Agenat trộn lẫn với tinh bột sắn. Tổ yến có 3 loại: Với yến trắng có màu trắng đục như nước rượu gạo, yến hồng có màu hồng nhạt và yến huyết màu đỏ.

Tuy nhiên, yến huyết tự nhiên có màu ngà đỏ đến đỏ như gấc, nhưng đỏ xỉn, đỏ sáng thường là yến nhuốm hoá chất. Cả 3 loại yến này đều có các thành phần dinh dưỡng gần như tương đương nhau nhưng yến huyết cao hơn.

Về mùi vị: Tổ yến thật có mùi vị tanh, mùi ẩm mốc. Tổ yến làm giả rất khó đạt được thứ mùi vị đặc trứng này, chúng thường có mùi lạ, hăng hắc hoặc mùi khác với yến thật. Hương vị đặc trưng của yến sẽ giúp bạn nhận ra được loài yến thật. Khi chưa chế biến sẽ cảm thấy có mùi tanh, ẩm mốc do chim yến làm tổ trong hang ẩm ướt. Nhưng khi nấu lên thơm tự nhiên, mát, sợi yến tự nhiên nấu chín không bị tan, nhão như yến giả.

Về hình dạng: với loại yến thật thì hình dáng bên ngoài tổ sợi dày, cầm cảm thấy chắc tay hơn, các sợi yến đều nhau và có hình vòm cung, phần đáy có màu vàng đen nhưng bẻ không bị gãy. Sợi yến dính kết tự nhiên, có thể dính lông và tạp chất. Nhìn rõ từng chi tiết của sợi yến, các đường vân, gắn kết…

Cách thử khi mua tổ yến để phân biệt thật giả

Ngâm một ít yến vào nước. Nếu tổ yến làm giả thì các kết cấu bằng tinh bột, và các chất hoà tan khác như đường, thạch… gặp nước sẽ nhão ra. Tổ yến thật khi ngâm hoặc nấu đều không tan nhão, mà rã ra thành từng sợi nguyên vẹn. Tổ yến giả nhuộm phẩm màu sẽ bị mất màu, tan trong nước, còn tổ yến thật dù có đem nấu chín trong nước sôi vẫn còn nguyên màu sắc.

Cho tổ yến vào dung dịch iốt nếu là yến giả sẽ chuyển sang màu xanh, do tinh bột tác dụng với iốt biến thành màu xanh, yến thật không đổi màu.

Đối với yến huyết có màu đỏ, hoặc hồng. Khi nhúng một ít vào nước trà hoặc chè xanh yến giả nhuộm oxit sắt sẽ phản ứng hoá học và đen sẫm lại.

Như vậy hiện này khi cần mua yến sào, người tiêu dùng nên nhờ những chuyên gia hoặc người thông thạo về tổ yến giúp đỡ, vì họ chỉ nhìn qua bằng mắt thường hoặc ngửi mùi vị là có thể xác định được. Cách tốt nhất người tiêu dùng nên lựa chọn những thương hiệu yến sào và mua tại các cơ sở có uy tín trên thị trường.

Một số cách khác giúp phân biệt yến sào thật, giả: Yến sào giả, kém chất lượng hút khách bằng siêu khuyến mãi, siêu giảm giá. Những đại lý bán yến kém chất lượng thường tung ra nhiều chương trình khuyến mãi, giảm giá nhằm thu hút khách hàng. Tiêu biểu như mua 2 lọ nước yến tặng thêm 1 lọ, giảm 50% 60% cho tất cả các sản phẩm yến nước và yến tổ. Tổ yến chỉ hơn 1 triệu đồng/1 lạng. Nhiều khi thường được khuyến mãi giảm giá đến bất ngờ.

Mùa vụ khai thác tự nhiên (thu hoạch tổ yến) trong hang

Mùa vụ thu hoạch tổ yến trong hang động ở 3 tỉnh Quảng Nam, Bình Định, Khánh Hoà có khác nhau. Tại các hang động, thời gian bắt đầu làm tổ của chim yến ở Khánh Hoà thường sớm hơn ở Bình Định và Quảng Nam ngày 15 đến 20 tháng 12 so với 5 đến 10/12, nhưng chim yến ở Bình Định lại luôn đẻ sớm hơn ở Khánh Hoà khoảng 10 – 15 ngày. Vì vậy việc khai thác tổ yến cũng khác nhau:

Đợt 1 tại Bình Định khai thác vào 28/3 đến ¼ (lúc 20 – 30% trong tổ có trứng); Quảng Nam khai thác vào ngày 5 đến ngày 10/4 (lúc 3 – 4% trong tổ có trứng), còn Khánh Hoà khai thác vào 10 đến 25/4 (lúc 10% tổ có trứng).

Đợt 2, Bình Định khai thác vào 15 đến 20/5 (lúc 70 – 80% tổ có trứng). Quảng Nam: sau đợt 1 chim làm tổ lại trong thời gian 30 – 40 ngày, đến khoảng 10 – 20/5 chim bắt đầu đẻ lần 2, tự ấp nở và nuôi con cho đến khoảng 25/7 – 10/8 chim non rời tổ (đợt 2 là đợt dưỡng chim). Tại Khánh Hoà, một số đảo cũng thu hoạch đợ 2 đó là đợt dưỡng chim và chim vào khoảng 10 – 25/8

Đợt 3, Bình Định tiến hành theo quy trình kỹ thuật cách một năm dưỡng chim một lần, nếu khai thác cuối tháng 6, nếu dưỡng chim khoảng đầu tháng 9 thu hoạch tổ khi chim bay hết. Theo kiểu thu hoạch này sản lương năm tăng chậm. Những năm liên tục khai thác 3 lần, sản lượng năm sau không tăng.

Kết quả điều tra ở trên cho thấy, mùa vụ chim bắt đầu làm tổ và sinh sản ở Bình Định, Quảng Nam, Khánh Hoà, Côn Đảo khác nhau. Điều này liên quan đến khí hậu của từng vùng và điều kiện hang, có thể cả với nguồn thức ăn và khoảng cách hang động vào đất liền kiếm ăn.

Khai thác 2 lần/ năm như ở Quảng Nam chim sẽ khoẻ mạnh, tổ đô đạt 60 – 70 tổ/kg, trung bình 100 tổ/ kg, số lượng cá thể trong quần đàn tăng nhanh nên sản lượng hàng năm tăng 10 – 20%, trung bình tăng 15%. Tại đây tiến hành thu hoạch tổ khi 3 – 4% số tổ có trứng, nếu chờ đến 10 – 15% chim đẻ mới thu hoạch tổ thì trong một số tổ trứng đã được ấp thành chim con.

Khai thác tổ trong nhà nuôi yến

Trong nhà yến theo phương pháp kiểm tra ngẫu nhiên, mùa vụ sinh sản của cả đàn yến kéo dài và có tính chất rải rác quanh năm. Tại Việt Nam, tỷ lệ chim yến đẻ trứng, số tổ có trứng và chim con/tổng thường xuyên giao động từ 30 – 77%. Vào tháng 5 tỷ lệ đẻ trứng đạt 60 – 65%, tháng 11 có nhà yến tỷ lệ đẻ trứng đạt đến 77%. Trung bình số tổ có 2 chim con và 2 trứng là 60 – 69% vào tháng 11 và 79 – 88% vào tháng 5.

Đặc trưng sinh sản của đàn chim yến Malaysia có những khác biệt so với yến sống ở Việt Nam. Chúng có 3 mùa vụ sinh sản; mùa vụ đẻ trứng lần 1 bắt đầu từ tháng 8 với yến tổ trắng, tháng 9 với yến tổ đen; mùa vụ thứ 2 từ tháng 1 đến tháng 3 – 4 và mùa vụ thứ 3 vào tháng 4 đến tháng 8. Yến tổ đen thường sinh sản muộn hơn yến tổ trắng 1 tháng.

Tỷ lệ đẻ trứng của yến tổ trắng trong mùa thử 3 vào mùa hè, thấp nhất chỉ khoảng 60%, số trứng trong ổ trứng và số con nuôi thành công đều thấp, thời gian đẻ trứng lại kéo dài đến 108 ngày.

Tham khảo thêm: Kỹ Thuật Nuôi Chim Yến Chuẩn.

Thu hoạch tổ yến trước khi chim yến đẻ trứng.

Nhiều người nuôi chim yến cho răng, phương pháp thu hoạch tổ yến là cả một nghê thuật. Nếu như người nuôi yến biết và hiểu rõ các phương pháp thu hoạch tổ yến kiếm được nhiều tiền hơn có thể tăng số lượng tổ yến một cách đang kể.

Phương pháp thu hoạch tổ yến trước khi chim yến đẻ trứng là cách làm phổ biến và tối ưu nhất hiện nay. Lý do mà phương pháp thu hoạch tổ yến này được ưu chuộng là do lúc này các tổ yến sẽ sạch và không có bụi, lông hay phân yến… Đồng thời, lúc này do thời gian xử lý ngắn nên nếu yến thấy tổ của mình bị mất sẽ ngày lập tức xây lại tổ mới. Phương pháp này chỉ dùng khi có rất nhiều chim yến ở trong nhà.

Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp thu hoạch tổ yến này là tổ yến được thu hoạch sẽ nhẹ hơn do lượng nước bọt mà chim yến tiết ra sẽ ít hơn. Đặc biệt, do phải tiết ra một lượng lớn nước bọt để xây tổ mới nên sức khoẻ lúc này của loài chim yến cũng sẽ bị ảnh hưởng ít nhiều, nhất là những con chim yến mái không có tổ để đẻ trứng.

Thu hoạch tổ yến khi yến đẻ được hai quả trứng

Thu hoạch tổ yến khi yến đẻ được 2 quả trứng trong tổ giúp bạn có thể thu được tổ yến 4 lần/ năm và sau mỗi tháng có thể thu hoạch tổ. Tuy nhiên, đa số cho là khong nên thu hoạch tổ yến khi mà yến mới đẻ được 2 quả trứng trong tổ vì chúng sẽ gây rắc rối cho yến mai khi muốn ấp và nở thành chim con.

Phương pháp này chỉ nên áp dụng nơi có rất nhiều chim yến đến ở và trứng chim được dồn lại để ấp chung một nơi bằng máy hay ấp thủ công.

Ưu điểm của phương pháp thu hoạch này là tổ yến có sự hoàn chỉnh hơn về mặt cấu trúc, đồng thời tổ yến cũng dày hơn và chất lượng hơn.

Nhược điểm của phương pháp này là số lượng chim yến nuôi trong nhà của người nuôi yến sẽ bị giảm đi vì trứng không nở ra những con chim yến non được và thường là mất và hỏng đi. Nếu ấp tập trung sẽ giải quyết được khó khăn đó.

Đọc Thêm: Kinh Nghiệm Nuôi Yến Trong Nhà.

Thu hoạch tổ yến sau khi chim yến non rời tổ

Đây là phương pháp thu hoạch tổ yến sau khi chim non đã trưởng thành và bay đi khỏi tổ. Phương pháp này có thể được áp dụng cho cả yến nuôi ngoài đảo và yến nuôi trong nhà.

Ưu điểm của phương pháp thu hoạch này là số lượng yến trong nhà của bạn sẽ tăng lên vì chứa một lượng lớn những chú chim non và chúng sẽ tiếp túc xây nên các tổ mới. Đây là cách dưỡng đàn yến con ít của các gia đình.

Nhược điểm của phương pháp thu hoạch tổ yến này là tổ yến thu được sẽ rất bẩn vì chứa nhiều lông, phân chim và thức ăn của yến, người mua phải rất vất vả để lọc ra tổ yến sạch. Vì thế, chất lượng của tổ yến cũng sẽ bị ảnh hương ít nhiều. Người ta sẽ làm lại tổ yến bằng cách rũ rối làm lại tổ yến mới.

Như vậy, dựa vào các ưu nhược điểm trên đây của từng phương pháp thu hoạch tổ yến, người nuôi yến có thể tạo nên các phương pháp riêng cho mình hoặc có thể kết hợp cả 4 phương pháp trên để chất lượng tổ yến sào tốt nhất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *