Phân Bón Có Tác Dụng Gì? Chia Làm Mấy Nhóm Chính?

Ngày nay nhu cầu trồng trọt và nông nghiệp ngày càng phát triển. Để đáp ứng nhu cầu lương thực rất lớn của con người, ngoài tăng năng suất cây trồng chúng ta còn tập trung cải tạo đất để làm phong phú nguồn dinh dưỡng giúp cây phát triển tốt và bảo vệ môi trường. Vai trò của phân bón vô cùng quan trọng, cùng BSF Smart Farm tìm hiểu rõ hơn về phân bón nhé.

Phân Bón Là Gì?

Phân bón là những đơn chất, hợp chất có chứa một hoặc nhiều nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng, nhằm thúc đẩy sự phát triển, sinh trưởng của cây trồng, cung cấp dinh dưỡng tối ưu cho đất, có thể làm thay đổi dinh dưỡng của đất phù hợp với nhu cầu của loại cây trồng.

Sử dụng phân bón làm gia tăng độ phì nhiêu màu mỡ của đất, giúp cây trồng được cung cấp đủ lượng chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển khỏe mạnh, cho ra những sản phẩm nông sản chất lượng. 

Hiểu một cách đơn giản phân bón là những chất được sử dụng bổ sung vào đất nhằm cung cấp dưỡng chất cho đất, giúp cây trồng phát triển cân đối, khỏe mạnh,năng suất cao.

Dựa trên tình huống thực tế của từng loại đất khác nhau và nhu cầu dinh dưỡng của từng nhóm cây trồng, bạn có thể lựa chọn sử dụng các loại phân bón khác nhau cho cây với hàm lượng dinh dưỡng riêng.

Phân Loại Phân Bón

Dựa vào đặc điểm của từng loại vật chất và nguyên liệu tạo nên phân bón mà chúng ta có thể chia phân bón làm 3 loại chính mà chúng ta sẽ tìm hiểu như sau:

    • Phân bón hữu cơ: là loại phân bón có nguồn gốc chủ yếu từ các chất hữu cơ, vi sinh vật, động vật, thực vật …Trong phân bón hữu cơ chia thành các loại  phân bón hữu cơ khác nhau: phân hữu cơ truyền thống, phân hữu cơ vi sinh, phân hữu cơ khoáng, phân hữu cơ sinh học.
    • Phân bón vô cơ: là phân bón có nguồn gốc từ các khoáng chất, vô cơ tự nhiên hoặc sản phẩm hóa học. Trong phân bón vô cơ chia thành nhiều loại phân khác nhau: phân đơn, phân phức hợp, phân hỗn hợp.
  • Phân vi sinh: Phân vi sinh là những chế phẩm hữu cơ trong đó có chứa các loài vi sinh vật có ích. Có nhiều nhóm vi sinh vật có ích như vi khuẩn, nấm, xạ khuẩn được sử dụng để làm phân bón. Trong số đó quan trọng nhất là các nhóm vi sinh vật cố định đạm, hoà tan lân, phân giải chất hữu cơ, kích thích sinh trưởng & phát triển của cây trồng, v.v..

Ngoài ra có thể phân loại phân bón theo nhiều dạng thức khác nhau: 

  • Theo cách bón phân (phân bón rễ và phân bón lá)
  • Theo nguồn gốc và cách chế biến phân bón ( phân công nghiệp, phân, phân vi sinh, phân tự nhiên…)
  • Theo trạng thái vật lý của phân bón ( phân bón dạng lỏng, dạng rắn)
  • Theo thành phần của phân bón ( phân đơn, phân hỗn hợp)
  • Theo nguyên tố dinh dưỡng của phân bón ( phân đa lượng, phân trung lượng, phân vi lượng)

Nhu Cầu Dinh Dưỡng Của Cây

Tùy thuộc vào vai trò của mỗi chất dinh dưỡng cũng như tùy thuộc vào loại cây trồng, các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây để xác định nhu cầu dinh dưỡng cần thiết.

Vai trò & chức năng dinh dưỡng của cây trồng

Chất thuộc nhóm nguyên tố đa lượng chính là các chất mà cây trồng cần nhiều nhất trong quá trình tổng hợp các chất hữu cơ trong cây. Các chất quan trọng khác như men, các chất điều hòa sinh trưởng, các chất xúc tác cho quá trình sinh lý của cây thì cần số lượng ít hơn thì được xếp vào nhóm trung, vi lượng.

Loại cây trồng

Các loại cây khác nhau có nhu cầu dinh dưỡng cần thiết khác nhau. Ví dụ như cây lấy lá cần nhiều đạm; cây lấy hạt, củ cần nhiều kali; đối với cây lấy bột, đường cần nhiều lân hơn so với các loại cây khác.

Trong Giai Đoạn Sinh Trưởng & Phát Triển

Trong suốt quá trình phát triển và sinh trưởng của cây trồng, dựa theo từng giai đoạn của cây mà nhu cầu dinh dưỡng của cây khác nhau. Ở giai đoạn cây sinh trưởng mạnh, thân, lá phát triển thì nhu cầu về đạm của cây rất cao. Trong giai đoạn phân hóa mầm hoa cần nhiều lân. Giai đoạn hình thành quả và hạt cây cần nhiều kali.

Chính vì thế để cây phát triển tốt nhất cần bón phân một cách cân đối, đúng thời điểm, đúng thời kỳ phát triển của cây.

Lợi Ích Của Phân Bón Với Cây Trồng

Cải tạo đất trồng cây, rau sạch

Một số khu đất có đặc tính và hàm lượng dinh dưỡng không phù hợp với loại cây mà bạn dự tính canh tác. Một số khu đất khác lại sử dụng làm đất trồng trong thời gian dài, trở nên bạc màu, ít dinh dưỡng. Ở trường hợp này, bà con nông dân hoàn toàn có thể lựa chọn sử dụng phân bón để cải tạo đất trước & trong quá trình canh tác cây trồng, hoa lan hoặc cay cảnh. Chỉ khi đất trồng đảm bảo đầy đủ hàm lượng dinh dưỡng thiết yếu thì cây trồng ở những khu đất đó mới có thể sinh trưởng khỏe mạnh, được cung cấp đầy đủ dưỡng chất thiết yếu cho quá trình phát triển của cây.

Cung cấp chất dinh dưỡng cần thiết cây trồng

Quá trình hấp thu dinh dưỡng ở thực vật thường diễn ra rất chậm và thụ động. Nếu môi trường xung quanh không đủ các nguyên tố thiết yếu thì cây trồng rất dễ bị thiếu dinh dưỡng dẫn đến tình trạng cây kém phát triển, khó đẻ nhánh, phân cành, ít ra lá, lá bị héo úa, khó ra hoa, quả, dễ bị sâu bệnh,… Quy trình sử dụng phân bón trong thời gian trồng cây sẽ đảm bảo các loại cây được cung cấp đủ các dinh dưỡng cần thiết để sinh trưởng, phát triển xanh tốt. tăng khả năng chống chịu của cây, cho năng suất cao.

Cải Thiện Năng Suất & Chất Lượng Nông Sản

Ở một số giai đoạn quan trọng, bổ sung thêm dưỡng chất thống qua sử dụng phân bón đúng cách sẽ giúp kích thích khả năng sinh trưởng của cây trồng. Nhờ vậy, cây có thể tăng chiều cao nhanh hơn, cho nhiều cành, nhiều lá, ra nhiều hoa và và khả năng đậu quả cao. Điều này giúp cho năng suất được cải thiện hơn nhiều so với thời điểm không dùng phân bón. Cùng với đó, đối với từng loại cây trồng, tùy theo nhu cầu thu hoạch (sử dụng hoa, quả, lá, thân, cành, rễ,…), bạn cũng có thể điều tiết lượng phân bón phù hợp, lựa chọn các nguyên tố dinh dưỡng có lợi giúp gia tăng chất lượng của nông sản, như giúp tăng kích thước, làm mã đẹp hơn, hương vị tươi ngon hơn,…

Làm Gì Khi Giá Phân Bón Ngày Càng Tăng Cao

Hiện nay, giá phân bón ngày càng tăng cao đột biến, mặc dù nguyên liệu đầu vào không thiếu nhưng vẫn tăng giá khiến cho người nông dân lao đao. Vậy làm thế nào để có thể sống được trong thời buổi mà phân bón ngày càng tăng cao như hiện nay.

  • Sử dụng phân bón hữu cơ: Ngày nay phân bón vô cơ đang được sử dụng rộng rãi do tính hiệu quả nhanh và dễ dàng sử dụng nhưng hậu quả để lại cho môi trường đất và nước rất nghiêm trọng. Thêm vào đó mô hình canh tác này làm giảm độ phì nhiêu của đất không mang lại hiệu quả lâu dài có thể khiến mất mùa nếu không sử dụng. Giải pháp là chúng ta canh tác sử dụng phân hữu cơ mang lại nhiều lợi ích và giá thành bình ổn hơn.
  • Thay đổi hướng canh tác: Canh tác thuận tự nhiên chính là sử dụng phân hữu cơ trong sản xuất tuy năng suất không thể cải thiện nhanh như phân vô cơ nhưng phân hữu cơ mang lại nhiều lợi ích giúp con người mạnh khỏe và ít chịu tác động của môi trường hơn.
  • Chủ động nguồn cung và tự làm phân bón: Với việc tự sản xuất phân bón hữu cơ là hoàn toàn có thể với những trang trại kết hợp mô hình vườn ao chuồng và có nguồn phế phụ phẩm lớn dùng côn trùng như ấu trùng ruồi lính đen, sâu canxi, trùn quế để sản xuất phân bón hữu cơ giàu dinh dưỡng đang là xu thế cho nông nghiệp hữu cơ bền vững tại thời điểm hiện tại.

Phân bón hữu cơ hiện đang là xu thế mới được nhiều hộ nông dân lựa chọn đặc biệt hiện nay đang có những nguồn phân giàu đạm từ ấu trùng ruồi lính đen mang lại hiệu quả cao trong nông nghiệp

Nguyên Tắc Khi Sử Dụng Phân Bón

Đúng loại phân bón

Người nông dân cần căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng, từng giai đoạn sinh trưởng, tuỳ từng loại thổ nhưỡng đề lựa chọn loại phân bón thích hợp. Chẳng hạn ở thời kỳ đầu phát triển cây trồng cần nhiều đạm, thời kỳ sinh trưởng có loài cần nhiều đạm, có loài cần nhiều kali. Phân bón có nhiều loại: phân vô cơ, phân hữu cơ, phân vi sinh, … Nhưng 3 nguyên tố chính đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển của cây trồng: N,P,K.

Đúng Thời Điểm

Quá trình phát triển của cây trồng trải qua rất nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn khác nhau cần các chất dinh dưỡng khác nhau, cần chia ra nhiều lần bón phù hợp để cây có thể hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất, tránh bón một lần lượng phân quá lớn khiến cây bị sốc, không hấp thụ được hết dinh dưỡng,  gây lãng phí, ô nhiễm môi trường…

Đúng Liều Lượng

Để tránh lãng phí, tiết kiệm chi phí đầu tư, người nông dân không bón thiếu hoặc bón thừa, thông thường mỗi loại phân bón đều có chỉ dẫn lượng bón cho từng loại cây trồng khác nhau, khi bón phân người nông dân cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng, đặc biệt cần thường xuyên theo dõi quá trình phát triển của cây trồng, đất, thời tiết để có thể điều chỉnh lượng phân phù hợp với từng loại cây trồng, từng giai đoạn phát triển của thực vật.

Đúng Phương Pháp 

Chẳng hạn đối với phân bón lót thì bạn cần tưới đủ nước, vùi phân sâu xuống đất, đối với phân hữu cơ phải đảm bảo ủ hoai mục, đối với các loại phân bón lá thì cần pha đúng liều lượng hướng dẫn…

Phương Pháp Bón Phân Đúng Cách

Bón lót: 

Là bón trước khi trồng cây, có thể bón trước khi làm đất hoặc bón lúc làm đất lần cuối mùa vụ. Mục đích của bón lót là cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng lúc mới ra rễ, khi cây vừa mới ra rễ đã có sẵn chất dinh dưỡng cần giúp cây phát triển tốt. Phân bón lót thường sử dụng là phân hữu cơ đã xử lý hoai mục, kết hợp với N,P,K với liều lượng vừa phải.

Bón thúc: 

Là bón trong thời  kỳ sinh trưởng của cây. Khi bón thúc, bà con nên sử dụng các loại phân dễ hòa tan như phân hữu cơ, chất dinh dưỡng ở dạng dễ hấp thụ, phân hữu cơ đã qua chế biến… Tiến hành rải đều trên mặt đất, rãnh, luống, rải theo hàng hoặc theo hố hoặc hòa tan, hoặc phun trên lá…có thể bón quanh gốc và quanh tán cây. Khi bón cần tiến hành giữ ẩm hoặc cung cấp đầy đủ nước cho cây.

Một số nguyên nhân khiến phân bón bị thất thoát:

  • Bị rửa trôi: Lượng phân bón bị rửa trôi phụ thuộc vào lượng mưa, kết cấu đất, địa hình, loại phân bón sử dụng. Trong trường hợp  lượng mưa lớn, cấu trúc đất không tốt, địa hình dốc không có lớp che phủ sẽ khiến lượng phân bón dễ bị rửa trôi.
  • Bị bốc hơi: Phân bón bị bốc hơi có thể do các phản ứng hóa học, vi sinh vật.. đặc biệt là đối với các loại phân bón phun trên lá.
  • Bị giữ chặt: phân bón khi bón vào đất có thể bị giữ chặt làm cây không thể hấp thụ được.

Ảnh Hưởng Của Phân Bón Đến Thực Vật

  1. Có nhiều  yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng phát triển, năng suất, chất lượng cây trồng: khí hậu, đất, giống cây, nước, sâu bệnh hại, môi trường, phân bón…  trong số đó phân bón đóng vai trò hết sức quan trọng.
  2. Từ ngàn xưa ông cha ta đã đúc kết kinh nghiệm “ Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” hay “ Người đẹp vì lụa lúa tốt vì phân” để thấy được vai trò quan trọng của phân bón trong canh tác nông nghiệp và sự phát triển cân đối, ổn định của cây trồng.
  3. Phân bón cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của cây trồng. trong tất cả các loại phân bón vô cơ, hữu cơ đều  cố đầy đủ N,P,K các nguyên tố trung lượng ( ca, Mg, S), các nguyên tố vi lượng ( Fe, Cu, Mh, B, Mo…) cần thiết cho  nhu cầu sinh trưởng của cây.
  4. Phân bón là nguồn cung cấp dinh dưỡng chủ yếu cho cây trồng thông qua bộ rễ của cây, đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc quyết định năng suất của cây.
  5. Nếu bón phân cân đối, hợp lý thì sẽ giúp năng suất của cây tăng cao, phát triển vượt trội không có hiện tượng mất mùa, hạn chế sâu bệnh hại, nâng cao chất lượng nông sản. Nhưng nếu bón phân không hợp lý thì cây sẽ phát triển không cân đối, cho năng suất thấp, chất lượng nông sản kém, sâu bệnh hại nhiều.

Ảnh Hưởng Của Phân Bón Đến Đất

  • Trong quá trình canh tác, đất bị mất đi một lượng dinh dưỡng rất lớn do bị tác động bởi các yếu tự nhiên: rửa trôi, nhiệt độ, xói mòn, thời tiết…đặc biệt một lượng lớn dinh dưỡng trong đất bị cây trồng lấy đi để phục vụ quá trình phát triển của cây.
  • Cách tốt nhất để bổ sung dinh dưỡng cho cây trồng là bón sử dụng các loại phân bón.
  • Phân bón cung cấp dinh dưỡng, chất hữu cơ, các vi sinh vật có lợi cho đất, cải tạo đất hiệu quả, tăng độ phì nhiêu của đất.
  • Chẳng hạn phân bón vô cơ cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng cho đất. Các loại phân bón hữu cơ cải tiến kết cấu đất, tăng lượng hữu cơ, vi sinh vật có ích cho đất.
  • Tuy nhiên nếu sử dụng phân bón vô cơ trong thời gian dài mà không bổ sung phân bón hữu cơ sẽ khiến đất bị thoái hóa, bạc màu, chai cứng.
  • Giữa cây trồng phân bón và đất có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Trong đó đất là cầu nối quan trọng giữa cây trồng và phân bón, là nơi dự trữ và cung cấp chất dinh dưỡng từ phân bón cho cây trồng.
  • Để bón phân hợp lý, phát huy được hết vai trò của phân bón cần căn cứ vào nhu cầu dinh dưỡng của cây trồng, đặc điểm đất đai ( độ phì nhiêu, pH, thành phần cơ giới đất..), khí hậu thời tiết, đặc điểm của từng loại phân bón, tập quán canh tác…..

Ảnh Hưởng Của Phân Bón Đến Môi Trường

  • Dư thừa phân bón trong đất. Do trong quá trình canh tác người nông dân sử dụng phân bón không đúng cách, bón quá nhiều phân, khiến cây trồng hấp thụ không hết. Trường hợp này thường xảy ra ở các loại phân bón vô cơ. Các chất độc có trong các loại phân bón sẽ theo nguồn nước thấm sâu vào đất, gây ô nhiễm đất, nguồn nước.
  • Ô nhiễm từ các nhà máy chế biến phân bón do công nghệ chế biến thô sơ, các chất thải ra môi trường không được xử lý đảm bảo gây nên mùi hôi, ô nhiễm nguồn nước, đất, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe con người.
  • Chính từ việc bón lượng phân bón quá lớn đã khiến nông sản tồn dư các loại hóa chất trong nông sản, ảnh hưởng lớn đến giá trị, chất lượng nông sản, gây hại cho người sử dụng.
  • Một lượng lớn phân bón trong quá trình sử dụng bị nước rửa trôi,theo  nguồn nước gây ô nhiễm nguồn nước mặt. Một phần không nhỏ phân bón bị bay hơi gây nên ô nhiễm không khí.

Phân bón đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và bồi dưỡng độ phì nhiêu cho đất, đây là yếu tố quan trọng của một nền nông nghiệp phát triển bền vững.

Trong quá trình canh tác nông nghiệp, khi đầu tư phân bón bà con nhà nông không nên  so sánh 1kg phân này với 1kg phân kia, mà cần phải so sánh hiệu quả của loại phân bón đó mang lại cho kinh tế gia đình là gì.

Nếu đầu tư loại phân bón rẻ tiền nhưng hiệu quả mang lại không có, cây không cho năng suất, sâu bệnh hại nhiều, phát triển không cân đối…  thì chỉ khiến nhà nông lún sâu vào vòng nợ nần.

Diện tích đất phục vụ sản xuất nông nghiệp ngày càng hạn hẹp trong khi đó dân số thế ngày càng tăng kéo theo nhu cầu về lượng thực thực phẩm tăng. Để có thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng của con người cần phải tăng cường thâm canh, tăng năng suất của cây trồng.

Một trong những giải pháp cốt lõi cho vấn đề này chính là sử dụng các loại phân bón hữu cơ phù hợp nhằm cung cấp dinh dưỡng cho đất, cây trồng.

Xu Thế Sử Dụng Phân Bón Hiện Nay

Tiềm Năng Phân Bón Của Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng sản xuất phân bón hữu cơ rất lớn, với nhiều lợi thế về nguồn nguyên liệu, đặc biệt là phế phụ phẩm trong nông nghiệp. Vì vậy, để thực hiện mục tiêu về sản xuất, tiêu thụ phân bón hữu cơ trong nước đạt 3 triệu tấn và xuất khẩu 0,5 triệu tấn vào năm 2020, cần đẩy mạnh sản xuất, sử dụng phân bón hữu cơ, vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa nâng cao chất lượng nông sản, đồng thời phục hồi dần hệ sinh thái bị ảnh hưởng bởi lạm dụng phân bón hoá học, tiến tới xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp sạch, chất lượng cao, hiệu quả và bền vững.

Phân Bón Hữu Cơ Là Xu Thế Mới

  • Tính đến tháng 6/2019, số lượng phân bón hữu cơ được công nhận lưu hành ở Việt Nam là 2.487 sản phẩm, tăng lên 3,5 lần so thời điểm tháng 12/2017, tăng nhanh hơn so với số lượng phân bón vô cơ được công nhận ở cùng thời điểm. Cả nước có 265 nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ, chiếm 31,6% trong 838 nhà máy sản xuất phân bón và tăng gần 1,47 lần so với số lượng 180 nhà máy năm 2017.
  • Sản xuất phân bón hữu cơ tại nông hộ cũng phát triển nhanh chóng trong thời gian gần đây. Một số doanh nghiệp lớn như Tập đoàn Quế Lâm, Tập đoàn Lộc Trời, Tổng công ty Sông Gianh… đã hợp tác với nhiều địa phương trên cả nước để đầu tư sản xuất nông nghiệp hữu cơ, trong đó chuyển giao cho các hộ nông dân quy trình tái sử dụng phụ phẩm trong sản xuất và sinh hoạt hàng ngày làm phân bón hữu cơ tại chỗ.
  • Nhiều nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ được đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại, quy mô lớn, cho phép tạo ra các loại phân bón hữu cơ chất lượng tốt, ổn định, sử dụng hiệu quả hơn các nguồn nguyên liệu sẵn có như chất thải hữu cơ từ chăn nuôi, trồng trọt, thủy sản, công nghiệp chế biến, rác thải sinh hoạt và các chất hữu cơ trong tự nhiên (rong biển, tảo biển…). Do vậy, công suất của các nhà máy và sản lượng phân bón hữu cơ sản xuất ra đã tăng lên rõ rệt, chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2019 đạt 1,19 triệu tấn. 

Việc nhà nông bón phân không đúng cách, không đúng liều lượng, không đúng thời điểm, không đúng loại và quá lạm dụng phân bón vô cơ đã gây ra những ảnh hưởng xấu đến đất đai, cây trồng, môi trường và con người.

Cụ thể như: Phân hóa học đa số có nguồn gốc từ acid nên sẽ làm chua đất, giảm độ pH, đất đai bị nhiễm độc, tích luỹ các kim loại nặng, phá vỡ cấu trúc đất. Phân hóa học gây ô nhiễm môi trường, mất cân bằng sinh thái, gia tăng sự mẫn cảm của cây trồng với các loại bệnh qua việc tiêu diệt các vi sinh vật hữu ích trong đất. Phân hóa học còn gây tổn thương cho bộ rễ, làm ảnh hưởng tới sự hấp thu chất dinh dưỡng và tạo điều kiện bệnh hại xâm nhập.

Phân hóa học còn nguy hiểm và độc hại như: Chất lượng nông sản giảm do tồn dư chất hóa học trong cây quá lớn, dẫn tới ảnh hưởng tới sức khỏe của người tiêu dùng; nguy cơ gây các bệnh methaemoglobin và ung thư nếu ăn phải thực phẩm có tồn dư NO2- và NO3- cũng như nhiều bệnh lý khác khi ăn phải cây trồng bị nhiễm độc hoá học từ phân bón.

Phân bón hữu cơ hiện đang là xu thế mới được nhiều hộ nông dân lựa chọn đặc biệt hiện nay đang có những nguồn phân giàu đạm từ ấu trùng ruồi lính đen mang lại hiệu quả cao trong nông nghiệp

Bạn có thể đọc thêm: Phân Sâu Canxi – Nguồn Dinh Dưỡng Tuyệt Vời

DMCA.com Protection Status

2 thoughts on “Phân Bón Có Tác Dụng Gì? Chia Làm Mấy Nhóm Chính?

  1. Hoàng Thị Thắm says:

    Bài viết chi tiết quá đọc mãi mới hết. Nhưng đọc xong thì thấy biết nhiều hơn về phân bón. Mong bạn viết nhiều bài viết hơn để mình học và tìm hiểu về phân bón nhé.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *