Phân Chuồng Là Gì? Cách Ủ Phân Chuồng Đúng Kỹ Thuật

Hiện nay, khi có quá nhiều sự ra đời của các loại phân hóa học nhưng phân chuồng vẫn luôn được lựa chọn bởi sự an toàn, hiệu quả. Phân mang đến công dụng và lợi ích tuyệt vời. Hỗ trợ cho sự phát triển của cây trồng từ khi mới ươm mầm cho đến khi ra hoa, kết trái. Cùng BSF Smart Farm tìm hiểu lợi ích của phân chuồng nhé.

Phân Chuồng Là Gì?

Phân chuồng là loại phân bón hữu cơ được hình thành từ chất thải động vật: nước tiểu, phân gia súc, gia cầm,… và các loại phế phụ phẩm nông nghiệp (rơm, rạ, cỏ, rau), rác thải hữu cơ và phân xanh. Phân chuồng khá quen thuộc với người canh tác và được sử dụng rộng rãi vì có thể tự sản xuất tại nhà bằng phương pháp ủ truyền thống hoặc ủ bằng chế phẩm sinh học. Phân chuồng mang lại nhiều lợi ích đáng kể và ít gây hại đến môi trường, chúng cung cấp các chất dinh dưỡng có giá trị như N (Nitơ), P (Photpho), S (Lưu Huỳnh), K (Kali), các chất dinh dưỡng này đến từ thức ăn của động vật.

Bản chất của phân chuồng là không sử dụng trực tiếp cho cây. Mà chúng phải trải qua quá trình phân giải của sinh vật. Phân thường chỉ dùng để bón lót vào trước những mùa vụ canh tác. Trước khi bón, phân phải được ủ hoai theo đúng quy trình. Nếu không hiệu quả không cao, thậm chí còn làm giảm năng suất của cây.

Giá Trị Dinh Dưỡng Của Phân Chuồng

Loại phân H­2O N P2O5 K2O CaO MgO
Lợn 82.0 0.80 0.41 0.26 0.09 0.10
Trâu bò 83.1 0.29 0.17 1.00 0.35 0.13
Ngựa 75.7 0.44 0.35 0.35 0.15 0.12
56.0 1.63 1.54 0.85 2.40 0.74
Vịt 56.0 1.00 1.40 0.62 1.70 0.35

+ Thành phần dinh dưỡng vi lượng trong phân chuồng:

Trong 10 tấn phân chuồng có thể lấy ra được một số nguyên tố vi lượng như sau:

Bo: 50 – 200 g; Mn: 500 – 2000 g; Co: 2 – 10 g
Cu: 50 – 150 g; Zn: 200 – 1000 g; Mo: 2 – 25 g

Lợi Ích Khi Sử Dụng Phân Chuồng

  • Giúp cây trồng phát triển khỏe mạnh, đặc biệt cung cấp chất dinh dưỡng để cây nuôi lá và tránh tình trạng lá rụng
  • Cung cấp các chất dinh dưỡng cho cây trồng như: chất dinh dưỡng đa lượng (phân lân, đạm,kali), trung (canxi, mg, na) và vi lượng (kẽm, đồng…).
  • Bổ sung chất hữu cơ, giúp tăng chất mùn để làm tăng độ phì nhiêu của đất, giúp đất giữ ẩm và tăng khả năng giữ lại chất dinh dưỡng.
  • Kích thích bộ rễ phát triển,giúp tăng khả năng chống chịu cho cây trước thời tiết khắc nghiệt  như nắng hạn hán, xói mòn và tăng khả năng chống chịu sâu bệnh.
  • Tạo nên môi trường sống tốt để các loài vi sinh vật có lợi phát triển như giun đất, vi sinh vật hữu ích,…

Các Loại Phân Chuồng Phổ Biến

1. Phân bò

Phân bò là chất thải của bò, được đánh giá là mang lại nhiều lợi ích và có giá trị kinh tế cao đặc biệt là cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho đất và cây trồng. Phân bò vô cùng thân thiện với môi trường được nhiều người sử dụng để cải tạo đất. Phân bò khô giúp giữ độ ẩm cho cây, tăng độ mùn, giúp đất tơi xốp hơn, không bị rời rạc hoặc kết quá chặt, hạn chế việc thối rễ cây, giúp cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt. Tuy nhiên bạn cần lưu ý vì phân bò được hình thành từ nguồn thức ăn của bò thải ra nên sẽ có nguồn gốc từ cỏ dại cho nên trong phân bò sẽ chứa các hạt cỏ nếu không xử lý kỹ sẽ vô tình tạo cơ hội cho cỏ dại sinh trưởng.

Cách sử dụng phân bò hợp lý: Dùng phân bò khô để bón lót trước khi trồng. Không nên rải phân bò xay trên mặt đất gần cây rau vì điều này sẽ khiến rau trồng bị nhiễm một số vi sinh vật gây hại cho sức khỏe. Không nên bón nhiều phân bò cho cây con vì có thể khiến cây bị suy dinh dưỡng từ bé. Không lạm dụng và bón quá nhiều chỉ nên bón vừa đủ quanh gốc cây. Phân bò thích hợp cho các loại cây cảnh, cà phê, thanh long,…

2. Phân gà

  • Phân gà có khả năng cải tạo đất, giảm độ mặn, độ chua và giúp giữ ẩm tốt.
  • Cung cấp hàm lượng lớn hữu cơ, bổ sung các loại vi sinh vật có lợi cho đất giúp làm tăng độ phì nhiêu.
  • Dinh dưỡng trong phân gà có thể tăng sức đề kháng cho cây, giảm bệnh gây hại cho cây và rễ cây.
  • Tăng tỉ lệ thụ phấn, đậu trái thành công và tăng hương vị cho nông sản.

Đặc biệt phân gà có chứa hàm lượng cao Kali và khoáng chất nên rất tốt khi dùng cho các loại cây ăn trái. Phân gà phù hợp với một số loại cây như : ớt (hạn chế sâu bệnh, cho nhiều trái), cây ăn trái (bón trong thời kỳ dưỡng trái)… Không phù hợp với một số loại cây như: cây rau, cây lấy ngọn (bí, bầu).

Cách sử dụng phân gà hợp lý: Dùng phân gà bón cho cây trồng vào thời kỳ phát triển sẽ đem lại hiệu quả tốt nhất. Dùng phân gà bón lót trước khi gieo hoặc trồng và nên rải đều theo luống rãnh sau đó cào đều trên bề mặt đất để thấm vào đất nhanh hơn và giúp cây hấp thụ nhanh. Khi bón thúc nên kết hợp với các loại phân vô cơ khác và cần phải xới đất kỹ, rải phân đều rồi trộn với đất. Để kích thích lá phát triển, chúng ta có thể kết hợp cùng phân khô – N (Nitơ).

3. Phân dê

Phân dê là chất thải của dê, thuộc loại phân hữu cơ tự nhiên, được đánh giá là loại phân chứa hàm lượng dinh dưỡng cao và cân đối. Theo số liệu cho biết trung bình 1 tấn phân dê chứa đến 22kg nitơ và chứa nhiều chất dinh dưỡng khác cho cây trồng phát triển như: NPK, hệ vi sinh vật có lợi, khoáng trung và vi lượng.

Phân dê giúp tăng thêm độ màu mỡ cho đất đai, tạo môi trường sống tốt để các loài vi sinh vật có lợi phát triển, giúp  nâng cao năng suất cây trồng và giảm đi dư lượng chất hóa học trong cây trồng và đất. Phân dê phù hợp với một số loại cây như hoa hồng (giúp cây bụ bẫm hơn), hoa lan, rau màu.

Cách sử dụng phân dê hợp lý: Có thể bón trực tiếp lên cây trồng, tuy nhiên bạn có thể trộn phân dê hoai mục với đất trước khi gieo trồng sẽ giúp cho đất tơi xốp hơn, cung cấp nhiều chất dinh dưỡng cho cây và giúp rễ hấp thụ dễ dàng hơn. Nên bón phân vào mùa Thu vì các chất dinh dưỡng sẽ ngấm dần vào đất trong mùa Đông và phát huy tác dụng vào mùa Xuân.

Những Hạn Chế Của Phân Chuồng

  • Không thể sử dụng được ngay mà phải trải qua quá trình phân giải của vi sinh vật dẫn đến hàm lượng chất dinh dưỡng sẽ thấp hơn so với các loại phân bón khác.
  • Phải sử dụng khối lượng phân bón lớn, cần nhân công nhiều trong quá trình bón phân và ủ phân, tốn thêm chi phí vận chuyển.
  • Nhưng trước khi bón phải được thực hiện ủ theo đúng quy trình nhằm loại bỏ mầm bệnh.
  • Nếu dùng phân tươi bón trực tiếp cho cây sẽ không đem lại hiệu quả cao, giảm năng suất và còn gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người, cây trồng sẽ giảm năng suất.
  • Sử dụng phân chuồng sẽ làm chua đất vì khi phân lên men có chứa axit hữu cơ, bắt buộc phải bón cùng với vôi, vì vậy sẽ tốn thêm chi phí.

Phương Pháp Ủ Phân Chuồng

Phương pháp ủ nóng:

  • Khi lấy phân ra khỏi chuồng để ủ, phân được xếp thành từng lớp ở nơi có nền không thấm nước, nhưng không được nén. Sau đó tưới nước phân lên, giữ độ ẩm trong đống phân 60 – 70%. Có thể trộn thêm 1% với bột (tính theo khối lượng) trong trường hợp phân có nhiều chất độn. Trộn thêm 1 – 2% supe lân để giữ đạm. Sau đó trát bùn bao phủ bên ngoài đống phân. Hàng ngày tưới nước phân lên đống phân.
  • Sau 4 – 6 ngày, nhiệt độ trong đống phân có thể lên đến 60oC. Các loài vi sinh vật phân giải chất hữu cơ phát triển nhanh và mạnh. Các loài vi sinh vật háo khí chiếm ưu thế. Do tập đoàn vi sinh vật hoạt động mạnh cho nên nhiệt độ trong đống phân tăng nhanh và đạt mức cao. Để đảm bảo cho các loài vi sinh vật háo khí hoạt động tốt cần giữ cho đống phân tơi, xốp, thoáng.
  • Phương pháp ủ nóng có tác dụng tốt trong việc tiêu diệt các hạt cỏ dại, loại trừ các mầm mống sâu bệnh. Thời gian ủ tương đối ngắn. Chỉ 30 – 40 ngày là ủ xong, phân ủ có thể đem sử dụng. Tuy vậy, phương pháp này có nhược điểm là để mất nhiều đạm.

Phương pháp ủ nguội:

  • Phân được lấy ra khỏi chuồng, xếp thành lớp và nén chặt. Trên mỗi lớp phân chuồng rắc 2% phân lân. Sau đó ủ đất bột hoặc đất bùn khô đập nhỏ, rồi nén chặt. Thường đống phân được xếp với chiều rộng 2 – 3 m, chiều dài tuỳ thuộc vào chiều dài nền đất. Các lớp phân được xếp lần lượt cho đến độ cao 1.5 – 2.0 m. Sau đó trát bùn phủ bên ngoài.
  • Do bị nén chặt cho nền bên trong đống phân thiếu oxy, môi trường trở lên yếm khí, khí cacbonic trong đống phân tăng. Vi sinh vật hoạt động chậm, bởi vậy nhiệt độ trong đống phân không tăng cao và chỉ ở mức 30 – 35oC. Đạm trong đống phân chủ yếu ở dạng amôn cacbonat, là dạng khó phân huỷ thành amoniac, nên lượng đạm bị mất giảm đi nhiều.
  • Theo phương pháp này, thời gian ủ phân phải kéo dài 5 – 6 tháng phân ủ mới dùng được. Nhưng phân có chất lượng tốt hơn ủ nóng.

Phương pháp ủ nóng trước, nguội sau:

  • Phân chuồng lấy ra xếp thành lớp không nén chặt ngay. Để như vậy cho vi sinh vật hoạt động mạng trong 5 – 6 ngày. Khi nhiệt độ đạt 50 – 60oC tiến hành nén chặt để chuyển đống phân sang trạng thái yếm khí.
  • Sau khi nén chặt lại xếp lớp phân chuồng khác lên, không nén chặt. Để 5 – 6 ngày cho vi sinh vật hoạt động. Khi đạt đến nhiệt độ 50 – 60oC lại nén chặt.
  • Cứ như vậy cho đến khi đạt được độ cao cần thiết thì trát bùn phủ chung quanh đống phân. Quá trình chuyển hoá trong đống phân diễn ra như sau: ủ nóng cho phân bắt đầu ngấu, sau đó chuyển sang ủ nguội bằng cách nén chặt lớp phân để giữ cho đạm không bị mất.
  • Để thúc đẩy cho phân chóng ngấu ở giai đoạn ủ nóng, người ta dùng một số phân khác làm men như phân bắc, phân tằm, phân gà, vịt… Phần mềm được cho thêm vào lớp phân khi chưa bị nén chặt.
  • Ủ phân theo cách này có thể rút ngắn được thời gian so với cách ủ nguội, nhưng phải có thời gian dài hơn cách ủ nóng.
  • Tuỳ theo thời gian có nhu cầu sử dụng phân mà áp dụng phương pháp ủ phân thích hợp để vừa đảm bảo có phân dùng đúng lúc vừa đảm bảo được chất lượng phân.

Phương Pháp Xử Lý Phân Chuồng

Độn chuồng: 

Độ chuồng vừa có tác dụng giữ ấm, tạo điều kiện khô ráo cho gia súc, vừa tăng thêm khối lượng phân. Vì vậy chất độn chuồng cần có tác dụng hút nước phân, nước giải, giữ đạm và tăng cả khối lượng lẫn chất lượng phân chuồng. Cần chọn chất độn chuồng tốt và tiến hành độn chuồng cẩn thận.

Nông dân ta thường dùng rơm rạ, thân lá cây họ đậu, cây phân xanh, lá cây, cỏ khô… để làm chất độn chuồng.

Ủ phân: 

Là biện pháp cần thiết trước khi đem phân chuồng ra bón ruộng. Bởi vì trong phân chuồng tươi còn có nhiều hạt cỏ dại, nhiều kén nhộng côn trùng, nhiều bảo tử, ngủ nghỉ của nấm, xạ khuẩn, vi khuẩn và tuyến trùng gây bệnh. Ủ phân vừa có tác dụng sử dụng nhiệt độ tương đối cao trong quá trình phân huỷ chất hữu cơ để tiêu diệt hạt cỏ dại và mầm mống côn trùng, bệnh cây vừa thúc đẩy quá trình phân huỷ chất hữu cơ, đẩy nhanh quá trình khoáng hoá để khi bón vào đất phân hữu cơ có thể nhanh chóng cung cấp chất dinh dưỡng cho cây.

Mặt khác, trong phân tươi tỷ lệ C/N cao, là điều kiện thuận lợi cho các loài vi sinh vật phân huỷ các chất hữu cơ ở các giai đoạn đầu hoạt động mạnh. Chúng sẽ sử dụng nhiều chất dinh dưỡng nên có khả năng tranh chấp chất dinh dưỡng với cây.

Tại Sao Phải Ủ Phân Chuồng

  • Trước khi bón, phân phải được ủ hoai theo đúng quy trình, không sử dụng phân chuồng tươi để bón cho cây bởi hiệu quả không cao, có mùi rất hôi, làm ảnh hưởng đến môi trường thậm chí còn làm giảm năng suất của cây.
  • Phân chuồng tươi có lẫn nhiều hạt cỏ dại bên trong, thậm chí có nhiều bào tử của nấm, vi khuẩn hay tuyến trùng có thể gây bệnh cho cây trồng. Quá trình ủ phân sinh nhiệt mục đích là để loại bỏ mầm mống sâu bệnh và cỏ dại cho cây trồng, giúp chuyển hóa các chất khó tiêu thành các chất dễ tiêu để cây hấp thụ tốt hơn.

Lưu Ý Sử Dụng Phân Chuồng Hiệu Quả

  • Chỉ nên sử dụng phân đã ủ hoai, mục để bón cho đồng ruộng. Hoặc sử dụng để bón cho vườn ươm và các loại cây trồng.
  • Phân chuồng có thể vận chuyển sớm ra đồng. Tuy nhiên để đảm bảo chất lượng phân không giảm. Không nên chia ra nhiều đám nhỏ.
  • Phân chuồng nên sử dụng cho bón lót, khi bón cần bón lùi vào đất để tránh mất đi N. Cần vùi sâu hơn đối với những loại đất có thành phần cơ giới nhẹ. Hoặc đối với những khí hậu khô hơn cũng cần vùi phân sâu hơn.

DMCA.com Protection Status

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.