Nuôi Chim Yến

Nghề nuôi chim yến: Trước đây các nhà khoa học khuyến cáo chim yến chỉ nuôi được từ Phú Yên trở vào. Ngoài Bắc khí hậu lạnh nên chim non chết, chim trưởng thành di cư. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu nhiều vùng nóng lên và chim yến sống được ở nhiều nơi. Cùng BSF Smart Farm tìm hiểu nhé.

Nuôi Chim Yến Tại Việt Nam

Yến sào là thực phẩm quý có tác dụng bổ phổi, bổ huyết, thanh nhiệt, tăng sức đề kháng của cơ thể, đẹp da, chống lão hoá, tăng tuổi thọ. Yến sào còn có nhiều hoạt chất kích thích miễn dịch, có thể sử dụng chống các bệnh virus. Chim yến còn tiêu diệt côn trùng phá hoại mùa màng. Chim yến chỉ phân bổ ở vùng Đông Nam Á, nên đây là một đặc sản có sức cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế, giá của yến sào rất đắt từ 2000 – 3000 USD/1kg.

Lợi Thế Của Nuôi Chim Yến

Nuôi chim yến phát triển nhanh chóng trong thời gian rất ngắn do những ưu thế của nghề này mang lại như:

  • Nuôi chim yến không cần giống và thức ăn, vì chim tự đến ở và thức ăn là ong, bướm, ve, ruồi, chuồn chuồn, châu chấu… nên kỹ thuật chủ yếu là làm nhà và lắp đặt thiết bị cũng như thời gian thu hoạch nên sinh lời rất cao.
  • Đầu tư một lần, thu hoạch tăng theo thời gian và tốn ít chi phí để duy trì. Nếu đầu tư đúng mức thì mức sinh lời rất cao và thời gian thu hồi vốn nhanh.
  • Giúp ích cho môi trường vì yến sống hoang dã, thức ăn của chúng là các loại côn trùng gây hại cho sản xuất nông nghiệp.
  • Mô hình hoạt động đơn giản, dễ quản lý, lặp lại có tính chu kỳ và qui luật tạo ra nguồn thu nhập chủ động, bền vững và tăng theo thời gian.
  • Đầu ra rất ổn định do thị trường tiêu thụ mạnh. Có khác du lịch mua 5 triệu đồng 10 tổ yến (chưa đến 1 lạng) lên lấy ngay tại tổ, bỏ túi nilon đưa về Hà Nội và có thị trường tiêu thụ nhiều như Hồng Kông, Trung Quốc, Mỹ…

Tiềm Lực Phát Triển Nuôi Chim Yến Tại Việt Nam

Biến đổi khi hậu toàn cầu làm cho nhiệt độ trái đất tăng cao, yến vùng xích đạo di cư về phía Bắc Việt Nam. Định hướng phát triển ngành nghề nuôi chim yến của các tỉnh, thành phố thực hiện trên cơ sở quy hoạch chặt chẽ, tránh các hiện tượng xây dựng nhà yến theo lối tự phát, không tuân thủ quy hoạch có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của ngành nghề chung và lợi ích của mỗi thành viên.

Dọc bờ biển nước ta còn có nhiều hang đảo có tiềm năng nuôi chim yến. Các tỉnh vùng duyên hải cả nước có lợi thế, tiềm năng phát triển hang đảo yến thiên nhiên có chất lượng cao, đem lại giá trị xuất khẩu lớn.

Các tỉnh Đồng Nai, Bến Tre, Trà Vinh, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bạc Liêu, Kiên Giang, Cà Mau cũng có lợi thế, tiềm năng phát triển hang đảo yến thiên nhiên. Phát triển hang đảo yến mới có ý nghĩa rất lớn cho việc phát triển kinh tế ở địa phương gắn liền với việc bảo vệ an ninh quốc phòng biển đảo.

Nghề nuôi chim yến trong nhà đang phát triển theo hướng tự phát, địa phương chưa có quy hoạch cụ thể do đó có thể dẫn tới rủi ro cho người dân và ảnh hưởng đến qui hoạch phát triển đô thị. Qua khảo sát chuyên ngành về điều kiện tự nhiên, môi trường, vị trí Tp. Hồ Chí Minh và vùng đồng bằng sông Cửu Long có lợi thế, tiềm năng lớn để phát triển nuôi chim yến trong nhà. Phát triển quần thể chim yến tại các tỉnh, thành phố có ý nghĩa to lớn về mặt kinh tế, tạo ra công ăn việc làm và tạo nguồn thu đáng kể, bảo vệ môi trường sinh thái, có lợi cho đời sống con người. Ngoài ra, nguồn thức ăn của chim yến là côn trùng trong thiên nhiên sẽ bảo vệ mùa mang cho nhà nông.

Xây Dựng Nguồn Thức Ăn Cho Chim Yến

Phục hồi và phát triển trồng rừng; tăng cường và phát triển diện tích trồng lúa, trồng hoa màu; tăng cường trồng các loại cây dẫn dụ côn trùng như: cây keo đậu, cây hông, cây sung, cây ăn quả…

Xây dựng cở sở dữ liệu về các nhà nuôi yến, các vùng phân bố, vùng kiếm ăn, bản đồ phân bố chim yến. Cấm xâm nhập trái phép vào hang yến, bảo về môi trường, kiểm tra, kiểm soát, quản lý quy trình kỹ thuật vệ sinh khử trùng, phòng dịch.

Phòng chống địch hại, tránh các loài thú ăn mồi yến như: Chim Bồ cắt, chim Cú mèo, Chuột, Rán, Tắc kè…; chế tạo các thiết bị chuyên dụng hữu hiệu. Tuyên truyền nâng cao nhân thức của người dân trong việc bảo vệ quần thể chim yến. Bảo vệ các nhà yến có số lượng bầy đàn lớn khỏi nguy cơ về dịch bệnh. Bổ sung thêm nguồn chim yến bằng biện pháp ấp nuôi nhân tạo.

Ngoài ra còn bổ sung thêm nguồn côn trùng là ruồi lính đen hiện đang rất sẵn và áp dụng rất nhiều tại các mô hình nuôi yến quy mô lớn để chủ động nguồn thức ăn. Tiêu biểu nhất cung cấp nguồn thức ăn này là công ty cổ phần BSF Smart Farm là đơn vị cung cấp nguồn thức ăn vô cùng chất lượng và uy tín cho các nhà nuôi yến quy mô lớn.

Nuôi Chim Yến Trong Nhà – Nghề Không Còn Mới

Tuy đạt được một số kết quả khả quan, nhưng số lượng nhà yến ở Việt Nam còn khá khiêm tốn, ít hơn nhiều lần so với các nước đi đầu trong phát triển nghề nuôi chim yến trong khu vực, như 200.000 nhà yến tại Indonesia, 10.000 nhà yến ở Thái Lan và 60.000 nhà yến ở Malaysia. Nhìn vào bản đồ các nước Đông Nam Á, các vùng có chim yến sinh sống phần lớn nằm ven biển Andaman (một vùng nước ở Đông nam vịnh Pengal), vịnh Thái Lan và Biển Đông. Lợi thế này cho thấy một thời gian dài Việt Nam đã “chối bỏ” món quà quý giá mà thiên nhiên ban tặng.

Điều kiện sinh cảnh lý tưởng cho yến sinh sống và phát triển bầy đàn là trong vùng có nhiều rừng (vườn) cây, có diện tích lớn mặt nước, có đồng lúa, bụi cây thấp và khí hậu nóng ẩm. Theo các nhà nghiên cứu, các tỉnh Nam Trung bộ và Đồng bằng sông Cửu Long có lợi thế hơn cả, bởi điều kiện tự nhiên ở các vùng này rất thuận lợi, hội đủ các yếu tố cho chim yến phát triển, có khả năng nhà yến cho năng suất cao.

Tuy vậy, nghề nuôi yến có mức đầu tư ban đầu khá lớn, lên đến hàng tỷ đồng và phải có thời gian để chim phát triển bầy đàn mới có thể thu hoạch tổ. Chúng phụ thuộc nhiều vào nhà đầu tư, yếu tố tự nhiên, kỹ thuật công nghệ và cách quản lý, khai thác. Trong bối cảnh số lượng nhà yến đang gia tăng,  việc quy hoạch phát triển bền vững nghề nuôi chim yến cũng như quần đàn chim yến nhà là điều cần phải tính đến, trong đó nhất thiết phải có sự quản lý của nhà nước.

Tuy nhiên đến nay Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chỉ mới ban hành Thông tư 35/2013/TT-BNN&PTNT, quy định tạm thời về quản lý nuôi chim yến bảo đảm vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm. Do đó không ít nhà khoa học, doanh nghiệp và cả người nuôi yến cho rằng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần ban hành văn bản chính thức, quy định cụ thể về quản lý nghề nuôi chim yến tại Việt Nam.

Thạc sĩ Lê Hữu Hoàng – Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Yến sào Khánh Hòa, gợi mở: Khi đã xác định rõ định hướng phát triển ngành nghề nuôi chim yến mang quy mô quốc gia, các địa phương trong toàn quốc cần phối hợp thực hiện trên cơ sở quy hoạch chặt chẽ ở mỗi tỉnh, tránh hiện tượng xây nhà yến theo lối tự phát, không tuân thủ quy hoạch, có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của ngành nghề nói chung và lợi ích của mỗi thành viên.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lân Hùng Sơn, lưu ý thêm: “Việc quy hoạch các vùng nuôi yến cần tách biệt khu vực xây dựng nhà yến ra khỏi khu dân cư  nhằm đảm bảo vệ sinh môi trường. Với các tỉnh hiện có số lượng nhà yến lớn như: Tiền Giang, Thành phố Hồ Chí Minh, Kiên Giang cũng nên phát triển ở mức độ vừa phải, bởi lẽ sự cân bằng giữa nguồn thức ăn tự nhiên cho chim yến và chất lượng, năng suất tổ yến cũng là vấn đề cần tính đến.

Với những vùng nuôi yến ở phía Bắc mới hình thành, như: Thanh Hóa, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình gặp phải trở ngại về thời tiết mùa đông giá lạnh. Làm thế nào để trong mùa đông chim yến vẫn kiếm được mồi với đặc điểm sinh thái vừa bay vừa bắt mồi, là một vấn đề tiếp tục được nghiên cứu.”.

Đi sâu vào một vấn đề chi tiết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Khánh Hòa Tào Anh Tuấn nêu lên yêu cầu cụ thể, cần phải tích cực trồng cây, khôi phục rừng, phủ xanh đất trống đồi trọc, nhất là rừng cây phòng hộ ven biển, trên các đảo, rừng ngập mặn để tạo ra một lượng côn trùng là thức ăn chính cho chim yến. Có như vậy mới từng bước kết nối để hình thành những vùng sinh cảnh phù hợp với các bầy đàn và quần thể chim yến đến kiếm ăn và làm tổ sinh sống lâu dài.

Ngoài ra, các cơ quan chuyên môn tiếp tục tiến hành các công trình nghiên cứu khoa học để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nghề nuôi chim yến, kể cả lĩnh vực chế biến, nhằm tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm yến sào.

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường cạnh tranh mạnh, việc bảo hộ thương hiệu và chỉ dẫn địa lý cho các sản phẩm yến sào của từng địa phương, từng doanh nghiệp cũng cần được chú trọng để đảm bảo uy tín, chất lượng cho các sản phẩm yến của Việt Nam, vốn được thị trường quốc tế lâu nay đánh giá cao.

Tình Hình Nuôi Chim Yến Trên Thế Giới

Yến sào hay tổ chim yến là sản phẩm thiên nhiên chỉ có ở một số nước Đông Nam Á và chỉ duy nhất do chim yến tạo ra từ nước bọt để làm tổ đẻ trứng duy trì nòi giống.

Sản phẩm quý hiếm từ tổ của loài chim yến được nhiều người dân ở các nước như Trung Quốc, Nhật Bản, Hồng Kông, Đài Loan, Mỹ … rất ưu chuộng, có giá trị cao về thương mại và xuất khẩu.

Loại thực phẩm bổ dưỡng này được coi như là loại thuốc để chống lão hóa, lâu già, khỏe mạnh, tăng cường sức đề kháng …đã được phát hiện và sử dụng trong bát trân của vua chúa từ thời phong kiến của Trung Hoa đến thời phong kiến Việt Nam các đây mấy trăm năm.

Việc khai thác yến sào tự nhiên đã phát triển ở Indonesia từ thế kỷ 14-15, ở Thái Lan từ thế kỷ 17-18 và Malaysia từ thế kỷ 19 (khoảng 100 năm). Ở Việt Nam thì việc khai thác từ thế kỉ 19 từ các đảo yến Cù Lao Chàm –Hội An và Khánh Hòa.

Nhưng hiện nay sản lượng yến sào không chỉ phụ thuộc và thu hoạch và khai thác tự nhiên, một số lượng lớn sản phẩm dựa vào kỹ thuật nuôi yến trong nhà. Nghề nuôi yến trong nhà đã dần dần phát triển tại một số nước Đông Nam Á, và trở thành một nguồn lợi kinh tế lớn tại các nước như Indonesia, Malaysia, Thái Lan … trở thành ngành công nghiệp khá thành công tại Đông Nam Á.

Số lượng nhà yến  của Indonesia là từ 160.000 nhà yến năm 2006 tăng lên 200.000 nhà yến; của Malaysia là 60.000 nhà yến và kế hoạch đến năm 2015 là đạt 100.000 nhà yến ; của Việt Nam là chỉ mới 2.000 nhà yến và còn nhiều tiềm năng cho ngành mới này.

Từ những nghiên cứu, tìm hiểu đặc điểm sinh học của chim yến mà những nhà khoa học ở Malaysia, Thái Lan, đặc biệt tại Indonesia hình thành và phát triển thành nghề nuôi chim yến trong nhà bắt đầu từ sau năm 1950 ở đảo Java, Indonesia.

Để dụ chim yến vào những ngôi nhà được xây dựng, người ta phải tạo ra môi trường xung quanh nhà và trong nhà giống như môi trường trong hang động, nơi chim yến làm tổ ngoài tự nhiên, đồng thời người ta còn cho phát những đĩa ghi âm tiếng chim yến để dụ chim yến.

Chim yến có thói quen sống bầy đàn trong thiên nhiên cần bay lượn nên không thể bắt chim thả vào nhà mình được mà chúng sẽ đến một cách tự nhiên, khi thấy an toàn sẽ rủ nhau đến nhiều hơn.

Chim yến có khứu giác rất nhạy cảm, chúng chỉ làm tổ khi ngửi thấy mùi bầy đàn ở gần đó. Vì thế ngoài việc dụ chim yến bằng cách dùng loại yến bụng trắng, ta có thể xịt mùi thơm hữu cơ tạo mùi để căn nhà có mùi giống như mùi của chim yến, rải ít phân chim, hay làm tổ giả, bật băng gọi bầy khoảng 7 – 12h và từ 16 – 18h, đây là lúc chim yến vừa đi kiếm ăn về.

Chim yến sinh sống nhiều từ vĩ độ 10oS đến 20oN và kinh độ 95o đến 115o Đông, chủ yếu tập trung ở vùng Đông Nam Á, Philippines, Việt Nam, Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Campuchia.

Giá trị tổ yến sào hiện nay rất hak1c nhau. Ở thị trường thế giới, giá một kg yến sào loại 1 là 2.000 – 3.000 đô – la Mỹ. Một bát súp yến ở Hồng Kông có giá 200 đô-la Mỹ. Ở Việt Nam, yến sào Khánh Hoà sạch khô, có giá trị cao nhất, loại 1 từ 30 đến 40 triệu/kg, loại còn lông và yến sào tại các địa phương khác từ 20 đến 30 triệu đồng/kg.

Nuôi Chim Yến Tại Việt Nam

Ở Việt Nam, chim yến cho tổ ăn được là loài Aerodramus fuciphagus, sinh sống trong nhà phân bốt từ Thanh Hoá đến Cà Mau và các tỉnh Tây Nguyên từ Bình Phước đến Đắc Lắk. Tổ yến Việt Nam có chất lượng cao, được khách hàng trên thế giới ưa chuộng.

Tại Khánh Hoà, bênh cạnh chim yến đảo (Aerodramus fuciphagus fermani) được phân bố ngoài tự nhiên tại các hang đảo, nghề nuôi chim yến nhà đang trên đà phát triển.

Hầu hết các nhà nuôi chim yến được xây dựng ở ven biển, rừng núi, kênh rạch, ruộng đồng, bãi trống … là những nơi có khả năng tạo ra một lượng lớn côn trùng, nguồn cung cấp thức ăn cho chim yến.

Việc nuôi chim yến trong nhà chính là việc cung cấp nơi trú ngụ an toàn, phù hợp đặc tính sinh học của chim để chim có thể làm tổ, để trứng và nuôi chim non; còn nguồn thức ăn, nước uống của chim thì hoàn toàn do chim tự bay đi kiếm ăn và nguồn nước sương trời.

Mặc dù sản lượng tuỳ thuộc vào môi trường sống vi mô, tuỳ thuộc hướng cửa, vào dung tích không gian của hang, vào điều kiện bầu không khí trong hang và vào luồng gió vừa và đủ khoảng 1m/giây (không quá nhiều gió, luồng gió không được lớn hơn 5m/giây), nhưng trên thực tế Quảng Nam có 9 hang yến thì chỉ hang Khô có sản lượng chiếm đến 60-70% tổng sản lượng của tỉnh.

Tỉnh Bình Định có 17 hang yến chỉ có hang Cả có sản lượng cao nhất; Khánh Hoà với 50 hang có tổ yến thì ở hang Trống có số lượng tổ lên đến 79.579 tổ, nhiều dạng sinh sống của chim yến chưa nắm bắt được hết. Trong nuôi yến cũng có hiện tượng nhiều nhà yến gần nhau nhưng sản lượng rất chênh lệch.

Theo tư liệu cũ, chim yến có phân bố ở Vịnh Hạ Long. Điều tra của Nguyễn Quang Phách (1999) cho biết chim yến đã làm tổ tại các đảo ở Quảng Bình, Cù Lao Chàm, Quảng Nam – 9 hang yến, mũi Sa Huỳnh – Quảng Ngãi, Bình Định, bán đảo Phương Mai – 17 hang yến, Khánh Hoà 12 đảo – hơn 30 hang yến, Phan Rang, mũi Đá Vách, Côn Đảo 10 đảo, Kiên Giang khoảng 4 – 5 đảo.

Việt Nam có những thuận lợi phát triển nghề nuôi chim yến do đất nước có bờ biển dài 3.444km, với hơn 4.000 hòn đảo và nhiều dãy núi nhô ra biển hình thành các eo vịnh, đầm phá có lợi thế phát triển quần thể chim yến đảo.

Ở Việt Nam, yến đảo thiên nhiên có chất lượng cao hàng đầu thế giới. Theo thống kê sơ bộ, sản lượng yến sào ở Việt Nam khoảng 5.000kg/năm, trong đó Khánh Hoà là nơi có sản lượng dẫn đầu cả nước với trên 3.200kg/năm.

Ở nước ta, yến sào đảo thiên nhiên được khai thác chủ yếu ở các hang đảo thuộc vùng biển của các tỉnh: Khánh Hoà, Bình Định, Quảng Nam, Côn Đảo – Bà Rịa – Vũng Tàu. Hiện nay công ty yến sào Khánh Hoà đã mở rộng phát triển nuôi chim yến đảo tại các tỉnh Phú Yên, Quảng Bình, Quảng Ngãi, Ninh Thuận, Côn Đảo – Bà Rịa – Vũng Tàu.

Theo thống kê sơ bộ của Công ty Yến sào Khánh Hoà, tình hình nuôi chim yến tại nước ta có trên 50 đảo yến, trên 180 hang yến. Trong đó Khánh Hoà có 29 đảo yến với 138 hang yến. Tiềm năng phát triển hang đảo yến ở nước ta còn rất lớn, đến nay vẫn chưa được khai thác đầy đủ như mong muốn hầu có thể đem lại nguồn lợi nhuận lớn cho đất nước.

Phát triển nuôi chim yến đảo có ý nghĩa to lớn góp phần phát triển kinh tế địa phương và bảo vệ an ninh quốc phòng biển đảo.

Kỹ Thuật Chăm Sóc Chim Yến Chuẩn

Hiện nay, để tăng số lượng đàn chim yến, phương pháp ấp trứng chim yến hàng bằng máy đã không còn là một vấn đề khó khăn tại Việt Nam. Nhưng trở ngại mà chúng ta cần chú ý nhiều là chăm sóc chim yến con sau khi nở, vì có thể tỷ lệ chết rất […]

Kỹ Thuật Tăng Đàn Chim Yến Hiệu Quả

Trong công nghiệp nuôi chim yến, cần thiết phải chuẩn bị sẵn sàng một lượng trứng yến để ấp nở trong tổ của chim mồi (còn gọi là phương pháp ký tổ) hoặc ấp trứng nhân tạo bằng máy. Các chủ nuôi chim yến có thể cung cấp trứng yến. Trong tự nhiên người ta […]

Thiết Bị Hỗ Trợ Nuôi Chim Yến

Để nuôi yến trong nhà thành công, mang lại thu nhập kinh tế cao thì bên cạnh kỹ thuật nuôi yến, nhà nuôi yến,… bạn cần phải chú trọng đến việc đầu tư các thiết bị hỗ trợ, máy nuôi yến hiện đại, an toàn, đảm bảo điều kiện sinh sống tốt nhất cho yến. […]

Kỹ Thuật Xây Dựng Nhà Nuôi Chim Yến

Lựa chọn địa thế xây nhà nuôi chim yến phải dựa trên phương pháp theo dõi đời sống của chim, không xây tuỳ thuộc vào ý muốn của con người. Những người nuôi chim yến trong nhà thành công là nhờ họ đã theo dõi cuộc sống thiên nhiên của chim yến. Cùng BSF Smart […]

Tổ Yến Là Gì? Hiểu Từ A-Z Trong 5 Phút

Yến sào là món cao lương mỹ vị của các quốc gia Đông Á như Nhật Bản, Triều Tiên, Trung Quốc, Việt Nam và nhiều quốc gia khác. Ở Việt Nam, yến sào được xếp vào hàng Bát Trân (tám món ăn cao lương mĩ vị). Tổ Yến Là Gì? Tác Dụng Của Tổ Yến Tại Sao […]