Kỹ Thuật Tăng Đàn Chim Yến Hiệu Quả

Trong công nghiệp nuôi chim yến, cần thiết phải chuẩn bị sẵn sàng một lượng trứng yến để ấp nở trong tổ của chim mồi (còn gọi là phương pháp ký tổ) hoặc ấp trứng nhân tạo bằng máy. Các chủ nuôi chim yến có thể cung cấp trứng yến.

Trong tự nhiên người ta thu hoạch tổ 2 – 3 lần, thường thường sau khi chim đẻ lần 1 ta lấy trứng đi thì chim sẽ đẻ tiếp lần 2, lứa trứng loại bỏ này cần phải được thu thập lại để góp phần tăng đàn quần yến. Phải lấy trứng sau khi chim đã đẻ 2 quả và tiếp đến là thu hoạch tổ yến.

Kỹ Thuật Tăng Đàn Chim Yến Trong Nhà Hiệu Quả

Kỹ Thuật Tăng Quần Thể Đàn Yến

Hai loài chim yến hàng và C.linchi hay ở gần nhau, có nhiều điểm giống nhau về chủng loại thức ăn, hệ thống sinh thái, sinh học nhân giống, đặc điểm cư trú… Vì những đặc điểm giống nhau như vậy, người ta đã nghĩ đến việc có thể cho trứng chim yến hàng nở trong tổ chim C.linchi, nhờ chim này chăm sóc một thời gian, sau đó cẩn thận đem nó ra nuôi, có cách cho ăn để chim lớn lên trở thành yến con và yến trưởng thành.

 

Một phương pháp khác là cho trứng nở và nuôi chim con một thời gian trong máy ấp trứng. Sau khi nở, chim yến đủ lớn và biết bay, chuyển chúng đến toà nhà của chim yến, nhập vào đàn yến đã có sẵn trong ngôi nhà này để chúng bay đi bay về theo đàn cũ. Ở Indonesia còn sử dụng công đoạn ấp trứng bằng máy sau đó đưa chim con vào nhờ chim khác nuôi hộ. Bằng cách này người ta thu hoạch được nhiều tổ hơn.

Ấp Trứng Yến Trong Tổ Chim Mồi

Để trứng yến nở trong tổ chim mồi thì cần phải có đủ số lượng tổ chim này và việc đầu tiền là phải thay thế trứng chim mồi bằng trứng yến. Ta sẽ thực hiện điều này khi đến mùa đẻ trứng của chim mồi C.linchi/esculenta. Tuy nhiên, khi thu trứng để nhờ chim mồi ấp nở, cần phải hiểu đặc điểm của trứng, không làm lẫn lộn trứng yến với trứng chim mồi, bởi vì 2 trứng này rất giống nhau. Nhìn chung, trứng chim yến màu trắng hoặc hơi đổi sang xanh lơ, còn trứng chim C.esculenta/linchi trắng, có những đốm đen tối, giống như trứng chim cút. Trứng được xếp vào các hộp đựng trứng lấy theo cặp, hoán đổi theo cặp trứng và giai đoạn phát triển phôi gần nhau.

Để đánh giá chất lượng trứng, có thể thực hiện bằng phương pháp soi trứng. Hộp soi trứng bằng bìa các tông hoặc giấy cứng, và dùng tia sáng chiếu qua trứng. Trong khi chiếu ánh sáng xuyên qua trứng, cần chú ý đến tình trạng của buồng khí và của lòng đỏ. Tốt nhất không có đốm máu. Trứng tốt thì buồng khí tương đối nhỏ, ổn định và không bị xê dịch chỗ lúc soi trứng. Sau khi mang ra chọn và xác định là trứng tốt, đưa trứng vào ấp trong tổ của chim C.linchi.

Các trứng đủ tiêu chuẩn: Có kích thước bình thường, loại bỏ trứng cỡ to quá hay nhỏ quá. Chọn trứng tốt, không vỡ và loại bỏ trứng chất lượng tồi, như dính bẩn, dính nước hoặc dầu mỡ. Các trứng bẩn thường không nở. Để đạt được tiêu chuẩn đố khi lấy trứng, cần đưa ra rất cẩn thận và có phương pháp. Không được cầm trực tiếp mà dùng cái thìa nhựa hoặc giấy lau (tissue). Cần tránh làm vỡ trứng và dính bẩn vào nó, vì điều này có thể làm cho chim mồi không muốn ấp nữa. Cố gắng để khi làm không gây nhiều rung lắc và va chạm. Cần thay thế trứng vào ban ngày, khi chim mồi bay ra khỏi nhà để kiếm ăn. Nhờ chim mồi ấp trứng chim yến hàng ta sẽ nhận được hàng loạt chim yến con, chim sẽ thức hiện tập bay và dần bay ra kiếm mồi.

Bước tiếp theo là sắp xếp nhà chim mồi trở thành nhà của yến tổ trắng. Thời gian chim mồi ở lại trong nhà khoảng 30 – 40 ngày. Muốn chim mồi rời khỏi nhà thì các cửa nào không cần thiết sẽ được đóng lại để cho phòng trở thành tối hơn và sau đó xáo trộn chim mồi, vì chim này thích ở chỗ sáng chim sẽ bay ra khỏi nhà. Do các điều kiện khí hậu trong nhà đã phù hợp với yến tổ trắng nên chúng sẽ ở lại trong ngồi nhà đó. Lúc này cần cố gắng ít đến gần yến con, vì ta có thể làm nó bay ra khỏi tổ.

Kỹ Thuật Ấp Trứng Yến Hiệu Quả

Cách chọn trứng Yến Chuẩn

Trứng tốt:

Trứng còn nguyên vẹn, không rạn nứt, không bị ướt.

Bề mặt trơn tru, không phồng và hình dạng không quá dài.

Nhìn các trứng này có vẻ còn mới, sạch và hoàn toàn không dính bất kỳ một loại vật chất lỏng nào, ví dụ như dịch lòng đỏ từ trứng vỡ, vì các dịch này bít các lỗ thở trên vỏ trứng.

Chất lượng trứng và khả năng nở của trứng yến

Chất lượng trứng tốt là tiền đề cho tỷ lệ nở và tỷ lệ nuôi sống chim con cao. Những trứng có chất lượng tốt là trứng được đẻ ra trong môi trường sạch sẽ, thu thập đúng cách, bảo quản và vận chuyển trong điều kiện tốt ưu. Khi đưa trứng về có thể ở các tình trạng sau:

Trứng tươi chưa ấp có màu hồng nhạt và trong, buồn khí nhìn thấy rõ ràng ở phần đầu tù hơn, nếu buồng khí của chúng đã phát triểu đến 1/3 thể tích trứng thì loại bỏ chúng vì đó là những trứng đã cũ có khả năng nở thấp.

  • Ưu điểm: Các trứng này giữ được tươi lâu ở nhiệt độ phòng so với các trứng đã được chim ấp, như vậy chúng ta không phải vội vã. Chúng có thể giữ trong vòng 2 – 4 ngày.
  • Nhược điểm: tỷ lệ nở chỉ đạt 50%, vì không phải tất cả các trứng đều đã thụ tinh. Một số trứng không thụ tinh là do quá trình phát triển của trứng không đồng bộ với mùa giao phối ghép đôi. Khoảng 23 ngày thì trứng nở.

Trứng đã được chim ấp 1 tuần có màu trắng không trong, vì vậy không thể nhìn thấy buồn khí.

  • Ưu điểm: tỷ lệ nở khoảng 90% hoặc nhiều hơn, chắc chắn những trứng này đã thụ tinh và phôi của chúng đã phát triển, vì chúng đã được chim ấp khoảng 1 tuần, nên thời gian để trứng nở ngắn lại.
  • Nhược điểm: các trứng đã được ấp này có tuổi thọ tối đa ngắn (khoảng 24 giờ). Như vậy cần có cách đặc biệt để vận chuyển chúng đến nhà yến. Nếu sau một thời gian mới có thể đưa vào ấp thì chúng phải được giữ trong một hộp ấp chuyên dụng cho trứng yến.

Trứng đã được chim ấp 2 đên 3 tuần có màu trắng đục và hơi đen, buồng khí hoàn toàn không nhìn thấy.

  • Ưu điểm: Tỷ lệ nở khoảng 90% (hầu hết đều nở), vì phôi của chúng đã phát triển đầy đủ. Do các trứng này đã được ấp 2 – 3 tuần, chúng chỉ nở trong vòng 1 – 7 ngày.
  • Nhược điểm: Đôi lúc một số trứng nở trong thời gian vận chuyển, cho nên vận chuyển càng nhanh càng tốt. Chim con chỉ có thể sống không có thức ăn trong vòng 24 giờ sau khi nở. Trứng yến đã ấp 2 – 3 tuần mà không nở thì cần chú ý đến nhiệt độ chuẩn thích hợp.

Phân loại trứng yến

Tuỳ theo các thu hoạch tổ, trứung thu về có thể ở nhiều gian đoạn phát triển khác nhau, từ lúc mới đẻ đến lúc sắp nở. Và do điều kiện ấp nở của mỗi gian đoạn có khác nhau nên phải tiến hành phân loại.

Tự chế một hộp soi trứng bằng gỗ hoặc các-tông với một bóng điện, để luồng ánh sáng đi qua một lỗ nhỏ đủ để đặt trứng soi. Sau đó loại bỏ được trứng không phôi trống trắng, trứng chết phôi có một điểm đen tối và giữ lại trứng tốt. Trong thực tiễn có thể chia trứng tốt ra làm 3 loại: Trứng chưa ấp sau khi chim đẻ khoảng 0 – 5 ngày, trứng ấp được 1 tuần khoảng 6 – 10 ngày, trứung ấp được 2 – 3 tuần khoảng trên 10 ngày.

Việc phân loại được tiến hành ở nhiệt độ phòng khoảng 32 – 34 độ C. Trong trường hợp phân loại để bảo quản thì tiến hành trong phòng mát.

Ấp trứng yến bằng máy ấp.

Máy ấp nở là loại tủ ấm nhỏ có điều nhiệt tự động, có thể là loại máy đã sử dụng để ấp trứng chim cút, hoặc mua loại tử chuyên dụng cho ấp trứng yến, bước đầu chọn loại xếp được khoảng 100 – 200 trứng, hoặc tự chế tạo theo mô hình tủ ấp trứng cút thủ công. Loại tủ có thuận tiện là ít tốt năng lượng, có thể đặt chế độ ấp nở cho các giai đoạn phát triển khác nhau, để chim con nở đồng loạt, tiện việc chăm sóc và quan trọng hơn nữa là để thành thạo kỹ thuật ấp nuôi nhân tạo.

Tủ tự chế tạo cần bảo đảm 5 tiêu chuẩn kỹ thuật: nhiệt độ, độ ẩm, thông thoáng, lưu thông khí, đảo trứng thuận tiện, lắp giá đảo tự động, bán tự động hoặc đảo tay. Tủ ấp tự chế tạo có thể dùng nguồn điện, có quạt nhỏ lưu thông khí, các lỗ thông với bên ngoài được sắp xếp hợp lý… Trên thực tế tủ tự chế này rất rẻ, có hiệu quả cao và dễ làm.

Khử trùng máy ấp

Cần tiến hành vệ sinh khử trùng phòng ấp, tủ ấp, các dụng cụ đồ dùng (khay trứng, tấm mút, hộp giấy, bìa các-tông, pince cặp cho chim ăn, hộp petri, áo blu, khẩu trang, giấy tissue, dụng cụ cho ăn, thìa xúc cho con…)

Vệ sinh hàng ngày và lau nhà bằng Crezin 3% (3ml Crezin + 97ml H2O). Các dụng cụ, vỏ máy bàn ghế cần lau chùi sạch sẽ bằng Desifecto 14ml trong 1 lít nước. Khử trùng máy ấp rất quan trọng, để diện hết mầm bệnh có sẵn trong tủ ấp: Trộn 6 gam KMnO4 trong 12 – 15ml dung dich formalin trong 1 mét khối buồng máy ấp. Hai chất trên được tiến hành trộn trong chậu sành hoặc thuỷ tinh, với que khuấy thuỷ tinh. Tiếp đến đặt chậu này vào trong chỗ gần quạt của máy ấp. Đóng máy ấp lại trong một số giờ, sau đó lấy chậu ra. Tiến hành theo cách này sẽ bảo đảm trong máy không còn mầm bệnh.

Trong nghề ấp trứng nên trang bị 1 đèn cực tím có bước song khử trùng để khử trùng thức ăn nước uống… cho chim non.

Chuẩn bị trứng và đưa trứng vào máy ấp

Soi trứng, loại bỏ trứng không phôi, trứng kém chất lượng, trứng hỏng. Chọn trứng tốt, phân loại trứng như ở trên, xếp chúng lên các khay trứng, thường là tấm mút xốp có đục lỗ, khac nhau hoặc các dãy khác nhau. Trứng được xếp đầu tù ở phía trên, có thể xếp nghiêng hoặc thẳng tuỳ thuộc cách đảo trứng và sắp xếp thành hàng. Trước khi đưa trứng vào, trứng phải được ấm lên ở nhiệt độ của môi trường không khí.

  • Đặt các khay trứng đã được phân loại vào từng máy ấp khác nhau hoặc các tầng khác nhau của cùng 1 máy.
  • Sau khi đặt trứng vào máy ấp cửa phòng máy cần được đóng lại và chỉ mở ra lúc đảo trứng và kiểm tra nhiệt ẩm độ.

Chế độ ấp trứng yến

Nhiệt độ ẩm độ: trong máy ấp đặt chế độ điều nhiệt tự nhiên. Ẩm độ trong máy được khống chế bằng các khay nước, và có chế độ phun ẩm trong phòng ấp gần với lỗ thông thoáng.

Nhiệt độ thích hợp trong tủ ấp biến thiên khoảng 37,5 – 39 độ C, ẩm độ 65 – 75%. Chế độ nhiệt và ẩm độ phụ thuộc vào giai đoạn phát triển phôi. Với loại trứng chưa được chim ấp, trong tuần đầu để chế độ nhiệt cao có thể ở 38 – 39 độ C. Theo quá trình phát triển có sự điều chỉnh nhiệt độ giảm dần, nhất là tuần cuối lúc phôi khá lớn toả nhiệt nhiều, nhiệt độ tủ ấp khoảng 36,5 – 37 độ C; trái lại ẩm độ trong 2 – 3 ngày đầu có thể là 60 – 65%, nửa kỳ cuối tăng cao hơn và lúc nở phải đạt 70 – 75%. Cho chạy không tải để kiểm tra điều kiện môi trường trong tủ ấp về nhiệt độ, ẩm độ, oxy… làm sao để các điều kiện này ổn định và tối ưu.

Trứng phải được đảo thường xuyên để mầm phôi nhẹ không dính vào vỏ trứng và làm tăng chuyển hoá của lòng đỏ và lòng trắng trong phôi. Tối thiểu đảo trứng 3 lần/ ngày, có thể 2 – 3 giờ đảo 1 lần. Việc đảo trứng hết sức quan trọng, nhất là giai đoạn đầu với các loại trứng non chưa được chim ấp hoặc chim mới ấp 7 – 01 ngày. Trứng cần được đảo với góc 90 độ, có nghĩa là nghiên 45 độ mỗi chiều. Ta có thể thực hiện việc đảo trứng bằng cách đổi chiều kê tấm mút cao lên mỗi bên. Sự đảo trứng thực hiện đến ngày thứ 12, từ đấy không cần đảo nữa, cho đến khi nở, trước lúc nở khoảng 3 ngày, lúc này phôi đã không ngừng chuyển động trong trứng. Các loại trứng nhập nội thường đã được ấp một thời gian nên ảnh hưởng của sự đảo trứng không rõ rệt.

Sự thông thoáng và lưu thông khí sẽ vừa làm tăng cường oxy, không khí sạch và vừa làm thoát khí thừa, giảm lượng khí CO2 sinh ra trong quá trình trao đổi chất của trứng, vì vậy cần có quạt nhỏ để chuyển nhiệt cho đều và tạo sự thông thoáng. Độ thông thoáng trong quá trình trình ấp nhằm cung cấp oxy nhưng lại còn nhằm thải ra 3 yếu tố quan trọng đó là khí carbonic, hơi nước và thải nhiệt.

Trong quá trình ấp nở bằng máy không nên mở của tủ ấp, ngoài trừ để lật trứng, thêm nước và điều chỉnh độ ẩm. Khi mở tủ ấp có thể nhiệt độ, độ ẩm sẽ hạ xuống. Trong trường hợp đó đèn báo hiệu sẽ tự động tắt cho đến khi nhiệt độ trong phòng của máy ấp ổn định thì đèn sẽ bật sáng trở lại.

Vì đa số trứng thu nhận về lúc phôi đã được ấp 1 tuần, nên thời gian ấp trứng trong máy thường khoảng 13 – 15 ngày là trứng nở hết.

Thường xuyên có trực ban để bảo đảm nhiệt độ trong máy ổn định đúng yêu cầu. Có sổ ghi chép đầy đủ các dữ liệu thí nghiệm.

Chuyển trứng từ khay ấp sang khay nở: Người ta có thể cho chim nở ngay trên mút xốp, một số giờ sau đó tiền hành chuyển chim vào các hộp nhỏ có lót mút để tiện cho ăn và chăm sóc hoặc đưa ngay vào tổ giả, vẫn để trong tủ ấp một số ngày, rồi mới chuyển đến thùng ủ chim non.

Tuy nhiên, khi trứng gần nở cũng có thể chuyển trứng lên một khay nở khác, khay nở bằng bìa, vì móng của chim con rất sắc nên nếu để nở trên mút xốp thì lúc đưa chim ra dễ bị tổn thương. Ngoài ra, do chưa cần cho chim ăn ngay trong khoảng 24 giờ, ta có thể chờ một thời gian nhất định, không mở cửa máy ấp để cho một số lượng trứng nở xong. Lúc này nếu thường xuyên mở tủ và nhiệt độ ẩm độ thay đổi nhiều trứng đang mổ vỏ sẽ không nở tiếp tục và tỷ lệ nở sẽ giảm xuống. Ngay cả khi thấy trứng đã mỗ một lỗ nhỏ và nghe thấy tiếng kêu của chim con, nếu mở tủ ấp hơi lâu và thường xuyên trong thời gian này quá trình nở cũng có thể dừng lại. Sau khi chim nở hết cần dọn sạch vỏ trứng.

Tỷ lệ ấp nở nhân tạo của trứng yến khá cao, có thể đạt đến 80 – 90%. Chim con được nuôi trong tủ ấp một số ngày trên khay này hoặc trong các tổ giả đựng chim con đặt trên khay, không đụng vào chim và cho chim ăn từ từ 3 lần/ ngày. Khi chim con cứng cáp hơn sau 3 – 4 ngày ta mới chuyển tổ giả có chim còn vào tủ ủ chim con với nhiệt độ thấp hơn, để tiện cho chim ăn, tiếp tục nuôi chim trong tủ ấp.

Bảo quản trứng yến

Cũng là khâu quan trọng trong quy trình ấp nở trứng, có quan hệ với tỷ lệ nở và chất lượng chim con sau này. Bảo quản trứng thực hiện trong trường hợp số trứng đo chưa kịp đưa vào phòng ấp hoặc các máy ấp và buộc phải giữ lại một thời gian. Sự bảo quản trứng thường được thực hiện với các trứng chim chưa ấp.

Theo nguyên tắc chung, mầm phôi của trứng mới đẻ sẽ phát triển 24 giờ sau khi đẻ và ngừng phát triển ở dưới 24 độ C, vậy nên cần được làm mát trong vòng 6 giờ sau khi đẻ. Vì vậy, trúng phải được chuyển đến phòng mát càng sớm càng tốt.

Thời gian bảo quản: trên thực tế với trứng chim yến chưa ấp người ta có thể giữ 2 – 4 ngày ở nhiệt độ phòng, còn trứng đã được chim ấp thì chỉ giữ được 24 giờ. Nếu muốn bảo quản trứng chưa ấp với thời gian lâu hơn thì có thể cần hạ thấp nhiệt độ đến một mức nhất định. Chưa có tư liệu nào nói rõ, đầy đủ, thật sự đáng tin cậy về bảo quản trứng yến, đây là một chuyên đề cần tiếp tục quan tâm.

Trứng được xếp đầu nhỏ xuống dưới đầu to có buồng khí lên trên và xếp nghiêng góc 45 độ hoặc nằm ngang. Trong thời gian bảo quản nên mỗi ngày đảo trứng 1 – 2 lần, để giúp lòng đỏ chuyển về phía buồng khí. Khi chuẩn bị đưa vào máy ấp cần phải đưa trứng ra khỏi phòng bảo quản một vài giờ để đánh thức phôi, và nhiệt độ cần tăng lên từ từ để trứng không bị lạnh nóng đột ngột gây chết phôi. Độ ẩm không khí trong phòng bảo quản khoảng 70%. Nếu ẩm độ quá thấp trứng sẽ mất nước, nếu quá cao sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào trứng. Phòng bảo quản cũng phải bảo đảm vệ sinh và được khử trùng trước.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *