Chế Độ Dinh Dưỡng Trong Thức Ăn Cho Heo

Thức ăn cần thiết để nuôi heo cao sản gồm có các chất: bột đường, chất đạm, chất béo, chất khoáng và vitamine. Thức ăn mà thiếu một hay vài những chất này trong nhiều ngày liền sẽ ảnh hưởng xấu đến sức tăng trọng của heo. Cùng BSF Smart Farm tìm hiểu về chế độ dinh dưỡng hợp lý cho Heo nhé.

Hiểu Biết Cơ Bản Về Thức Ăn Cho Lợn

1. Muốn heo tăng trọng nhanh nên nuôi chúng với thành phần thức ăn gì?

Thức ăn cần thiết để nuôi heo cao sản gồm có các chất: bột đường, chất đạm, chất béo, chất khoáng và vitamine. Thức ăn mà thiếu một hay vài những chất này trong nhiều ngày liền sẽ ảnh hưởng xấu đến sức tăng trọng của heo.

2. Tác dụng của chất bột đường trong thức ăn của heo là gì?

Chất bột đường rất cần thiết cho sự sinh trưởng của heo. Thức ăn nuôi heo mà thiếu chất bột đường trầm trọng heo sẽ không được cung cấp đủ nhiệt lượng và nhiệt năng, từ đó dẫn đến việc heo con, heo lứa thường mắc chứng cảm lạnh, cơ thể suy nhược, sức đề kháng yếu nên dễ mắc nhiều thứ tật bệnh. Heo mẹ ăn thiếu chất bột đường sẽ bị chứng viêm vú do cơ thể không đồng hoá được chất đạm để tạo sữa …

Bạn có thể tham khảo thêm: Chế Phẩm Ủ Chín Thức Ăn Chăn Nuôi BIO SU

3. Những thức ăn thuộc nhóm chất bột đường gồm có những gì?

*Gạo, tấm gạo: Gạo, tốt nhất là gạo lứt và tấm gạo chứa trên 71% chất vột đường nên nấu chí cho heo ăn rất tốt.

*Cám gạo: Cám gạo có 2 loại: cám to và cám nhuyễn. Cám to có chứa nhiều vỏ trấu nên tỷ lệ chất bột đường thấp, riêng loại cám nhuyễn chứa trên 53% chất bột đường, vì vậy cho heo ăn thường xuyên nhiều chất bổ dưỡng. Loại cám cũ đã hôi dầu, ôi mốc không nên cho heo ăn, đã mất chất dinh dưỡng còn bị ngộ độc nữa.

*Bột bắp vàng: Bắp nuôi heo nên xay thành bột nấu chín mới cho heo ăn. Trong bột bắp chứa đến 74% chất bột đường và nhiều vitamin A, B1, B2. Bắp được coi là thức ăn chính để nuôi heo vì giàu năng lượng và nhiệt lượng. Giá bắp lại rẻ hơn giá gạo lứt và được trồng quanh năm khắp cả nước.

*Khoai lang: Khoai lang cũng được trồng nhiều và bán với giá rẻ. Khoai lang có thể cho heo ăn sống hoặc phơi khô dự trữ cho ăn dần. Trong khoai lang xắt lát phơi khô chứa đến 81,27% chất bột đường. Có điều không nên xem đây là thức ăn chính để nuôi heo vì các thành phần đạm và chất béo chưa trong khoai lang rất thấp.

*Khoai mì (sắn): Nên nuôi heo bằng khoai mì xắt lát phơi khô (chứa 73,56% chất bột đường). Nêu nấu chín khoai mì khô rồi trộn chung với các thức ăn khác cho heo ăn rất tốt. Khoai mì tươi, nhất là phần vỏ bên ngoài chứa rất nhiều độc tố, muốn cho heo ăn phải ngâm vào nước nhiều ngày, mỗi ngày thay nước mới nhiều lần mới xả hết chất độc. Cũng như khoai lang, khoai mì chỉ chứa nhiều chất bột đường, các thành phần khác rất thấp nên không thể xem đây là thức ăn chính nuôi heo.

4. Tác dụng của chất đạm trong thức ăn của heo là gì?

Trong khẩu phần ăn hàng ngày của heo, chất đạm đóng vai trò rất quan trọng, nên không thể thiếu được. Nếu thức ăn thiếu chất đạm, các tế bào của tất cả các cơ quan trong cơ thể heo sẽ không được nuôi dưỡng và tu bổ đúng mức nên cơ thể heo suy yếu dần, dẫn đến ốm đau rồi chết. Chất đạm do thực phẩm cung cấp cho heo hàng ngày đã góp phần tạo ra xương, thịt, da, lông, máu huyết nhờ đó mà heo sinh trưởng tốt và tăng trọng nhanh. Nên nuôi heo với hai nguồn đạm là đạm động vật và đạm thực vật.

5. Những thức ăn nào thuộc nhóm đạm động vật?

Đạm động vật dùng nuôi heo được lấy từ cá, thịt dưới dạng bột, gọi là bột cá, bột thịt và sữa bột.

*Bột cá: Trong khẩu phần ăn hàng ngày của heo, bột cá chiếm từ 5 đến 8 phần trăm. Bột cá dùng để nuôi heo là bột cá lạt, được làm ra từ các loại cá tạp, sau khi phơi nhiều nắng hoặc sấy khô rồi xay nhỏ thành bột. Trong bột cá có chứa đến 51,13% đạm và còn nhiều chất dinh dưỡng khác nữa, trong đó có vitamin B2, nên được coi là thức ăn có nhiều dinh dưỡng giúp heo phát triển tốt. Tuy vậy, không nên cho heo ăn bột cá quá liều lượng cho phép. Nên nuôi heo với loại bột ca còn mới, còn dậy mùi thơm, và đổ bỏ loại bột cá đã quá cũ, bốc mùi khó ngửi. Heo thịt sắp xuất chuồng nên ngưng cho ăn bột cá vài ngày để thịt không bị tanh mùi cá.

*Bột Ấu Trùng Ruồi Lính Đen: Bột được xay nhuyễn từ ấu trùng ruồi lính đen đang được Mỹ/ Canada/ EU….. và nhiều nước phát triển khác sử dụng như một nguồn nguyên liêu để sản xuất thức ăn chăn nuôi thay cho nguồn bột cá, bột bắp, bột đậu nàng, bột cọ, bột ngô…… truyền thống.

Ngoài ra với hàm lượng Protein, chất béo cao trong ấu trùng, chúng được cho rằng là có thể thay thế hoàn toàn việc sử dụng nguồn Bột cá. Vào 3/2018 Hiệp hội kiểm soát thức ăn chăn nuôi Hoa Kỳ (AAFCO) đã đồng ý với yêu cầu của các Cty sản xuất thức ăn Mỹ về việc đưa côn trùng và các loại ấu trùng được xay nhuyễn (trong đó chủ yếu là nói về ruồi lính đen) vào làm các loại thức ăn chăn nuôi chất lượng cao cho: gia súc, gia cầm, các loại chim, cá hồi, cá bắc cực, các loại thức ăn cho thú cưng, các loại thức ăn cho vật nuôi khác……

*Bột thịt: Bột thịt chứa 59,04% đạm chất khoáng và sinh tố nên dùng nuôi heo rất tốt. Bột thịt được làm ra từ các phế phẩm của lò mổ heo, bò … sau khi được rửa sạch, phơi sấy khô và xay thành bột.

*Bột sữa: Bột sữa hay sữa bột là loại sữa đã được lấy hết chất béo (kem) dùng để nuôi heo con. Trong sữa bột có chứa đến 31 phần trăm đạm, ngoài ra còn có sinh tố và khoáng chất. Heo con được ăn sữa bột sẽ tăng trọng nhanh, trắng da mượt lông. Trong nhóm đạm động vật vừa kể, sữa bột có giá cao hơn cả.

6. Những thức ăn nào thuộc nhóm đạm thực vật?

Đạm thực vật có nhiều trong khô bánh dầu, trong đậu xanh, đậu nành, và có số lượng vừa phải trong gạo, tấm gạo, cám, bắp …

*Bánh đậu phộng: Bánh dầu phộng là xác hột đậu phộng đã được ép gần hết phần dầu, nhưng tỷ lệ đạm còn lại cũng khá cao, trên 35%. Bánh dầu phộng còn mới có mùi vị thơm ngon nên heo thích ăn. Nếu bảo quản không tốt hoặc để lâu ngày bột mốc meo thì nên loại bỏ, cho heo dễ bị ngộ độc. Khô bánh dầu đã bị mốc chỉ để làm phân bón mà thôi.

*Bánh dầu dừa: Bánh dầu dừa là phần xác của cơm dừa khô đã được ép gần hết phần dầu. Trong bánh dầu dừa chứa khoảng 18% đạm, hơn 6 phần trăm chất béo và khá nhiều chất xơ (10 – 20%). Nuôi heo chỉ với nguồn đạm bánh dầu dừa thôi không đủ, mà cần pha trộn thêm bánh dầu phộng với bột cá, bột thịt mới đủ chất dinh dưỡng mới giúp heo sinh trưởng tốt.

*Đậu xanh: Đậu xanh thương phẩm có giá cao, nên nuôi heo dùng mày đậu xanh thế vào. Trong mày đậu xanh có chứa 14,20% đạm, có nhiều chất béo (13,24%) nên nuôi heo rất tốt.

*Đậu nành: Đậu nành nguyện hột giá đắt nên nuôi heo không lợi, mặc dầu tỷ lệ đạm chiếm khác cao (trên 33%). Nuôi heo bằng xác đậu nành chỉ chứa 16,22% chất đạm nhưng rẻ tiền. Đây được coi là thức ăn bổ túc đạm cho thức ăn căn bản nuôi heo, vì vậy cần thêm bột cá, bột thịt, cám, khoáng và vitamine mới đủ chất bổ dưỡng.

7. Tác dụng của chất béo trong thực phẩm của heo là gì?

Cũng như chất bột đường, tác dụng của chất béo trong thực phẩm nuôi heo là cung cấp nhiệt lượng và nhiệt năng giúp heo sống sởn sơ và mập mạnh. Thế nhưng không nên cho heo ăn nhiều chất béo, nhất là heo thịt, vì nếu dư dùng heo sẽ mập mỡ và có thể bị bệnh tiêu chảy.

8. Những thức ăn gì của heo chứa nhiều chất béo?

Tỷ lệ chất béo trong mày đậu xanh là 13,24%. Bánh dầu phộng chứa 12,40% chất béo. Cám nhuyễn: 10,27%. Bột thịt: 9,26%. Bột cá: 7,2%. Bánh dầu dừa: 6,10%. Trong bột bắp, tấm gạo chất béo chỉ đạt dưới 4% mà thôi.

Đọc Thêm : Thức ăn dinh dưỡng cho heo khỏe mạnh.

CÁC DẠNG THỨC ĂN THƯỜNG DÙNG CHO LỢN

1. Thức ăn tự trộn:

Là cách sử dụng các loại thực liệu tại chỗ, dễ có để tự pha trộn. Thức ăn tự trộn có lợi điểm là chi phí thấp nhưng bất lợi là tốn công lao động mua và trộn các loại thực liệu theo từng công thức phù hợp với các giai đoạn sinh trưởng, sinh sản của heo nuôi; ngoài ra, do phải mua từng loại thực liệu với khối lượng nhỏ nên khó kiểm soát được chất lượng, độ an toàn vệ sinh thức ăn và sau khi trộn thường chỉ bảo quản được trong thời gian ngắn.

Có nhiều công thức dùng để tự trộn thức ăn tùy theo nguồn thực liệu ở địa phương. Có thể tham khảo một số công thức thức ăn tự trộn sau đây để nuôi heo nái giai đoạn nuôi con và mang thai:

Thành phần thức ăn

(tính trên 100kg thức ăn)

Giai đoạn

nái mang thai

Giai đoạn

nái nuôi con

Bắp hoặc tấm 55 54
Cám 28,5 26,5
Bột đậu nành (đã rang) 5 8
Bánh dầu đậu phộng 4 4
Bột cá lạt 6 6
Prémix khoáng 1 1
Prémix vitamin 0,5 0,5

2. Thức ăn hỗn hợp toàn phần:

Là loại thức ăn đã được các nơi sản xuất chuyên nghiệp về thức ăn gia súc tổ hợp và pha thích hợp với nhu cầu dinh dưỡng của heo ở các giai đoạn sinh trưởng. Ưu điểm của thức ăn nầy là thành phần dinh dưỡng được tính toán, pha trộn cân đối; đồng thời, các nguồn thực liệu được kiểm soát, xử lý chặt chẽ nên chất lượng, độ an toàn và thời gian bảo quản đều cao hơn thức ăn tự trộn. Thức ăn công nghiệp thường được gọi là “thức ăn bao” tiện dụng cho các cơ sở chăn nuôi quy mô trung bình, lớn do giảm được công lao động mua gom thực liệu để tự trộn.

 Thức ăn hỗn hợp công nghiệp thường có hai dạng: dạng bột mịn và dạng viên. Hai dạng nầy không có sự khác biệt lớn về giá trị dinh dưỡng mà chủ yếu là khác về hình thức, cấu trúc thức ăn nhằm phù hợp với đặc điểm tiêu thụ của heo trong từng giai đoạn tăng trưởng.

 Tùy theo điều kiện đầu tư của nơi chăn nuôi để lựa chọn cách tự trộn hay sử dụng thức ăn công nghiệp. Tuy nhiên, dù gia đình chăn nuôi heo quy mô nhỏ, có điều kiện tự trộn thức ăn thì ít nhất vẫn nên sử dụng loại thức ăn công nghiệp chuyên dùng cho heo con tập ăn, heo ở giai đoạn đầu sau khi lẽ bầy để đảm bảo cung cấp đầy đủ và cân đối các chất dinh dưỡng rất quan trọng cho heo ở các giai đoạn này.

 Các loại thức ăn công nghiệp thường có ghi rõ trên bao bì thành phần các chất dinh dưỡng cơ bản như: năng lượng trao đổi, tỷ lệ % đạm, xơ, béo, can-xi, phốt-pho…tương ứng với nhu cầu dinh dưỡng của giai đoạn tăng trưởng, sinh sản của heo. Do đó, người chăn nuôi cần chú ý đọc kỹ thông tin này để chọn đúng loại thức ăn phù hợp với lứa tuổi, giai đoạn sinh sản của heo.

 3. Thức ăn đậm đặc chế biến công nghiệp:

Có tính chất tương tự như thức ăn hỗn hợp công nghiệp; tuy nhiên, nơi sản xuất chỉ pha trộn các loại thực liệu chứa nhiều chất đạm, chất xơ và chất bổ sung, còn cơ sở chăn nuôi thì sử dụng các loại thức ăn có nhiều chất bột đường có sẵn hoặc dễ tìm ở địa phương như tấm, gạo, bắp, cám, khoai … để trộn với thức ăn đậm đặc theo tỷ lệ hướng dẫn của nơi sản xuất.

 Thức ăn đậm đặc cũng được chế biến theo công thức thích hợp cho từng giai đoạn tăng trưởng của heo. Giữa các nơi sản xuất thức ăn đậm đặc thường có một ít khác biệt về thành phần thực liệu sử dụng và tỷ lệ pha trộn với thức ăn chứa nhiều bột đường; do đó, người nuôi cần chú ý yếu tố này khi chọn mua, sử dụng.

 Ưu điểm của loại thức ăn đậm đặc là phù hợp với điều kiện chăn nuôi quy mô nhỏ, trung bình ở vùng nông thôn thường có sẵn hoặc dễ tìm mua các loại thức ăn chứa nhiều chất bột đường (cám, tấm, bắp … ) nên giúp giảm một phần chi phí so với khi mua loại thức ăn hỗn hợp toàn phần ; đồng thời, cũng tiện dụng hơn khi chuyên chở.

4. Thức ăn bổ sung:

Ngoại trừ bột vỏ sò, bột xương … thì phần lớn được chế biến ở dạng các chế phẩm hỗn hợp premix để pha trong nước uống, trộn trong thức ăn. Các loại chế phẩm phổ biến thường gồm các loại vitamin, khoáng, men, một số a-xít a-min, có hoặc không có một lượng thuốc kháng sinh để phòng bệnh ; tuy nhiên, mỗi loại có hàm lượng, thành phần các chất dinh dưỡng và tỷ lệ pha, trộn khác nhau. Vì vậy, cần xem thật kỹ thông tin ghi trên nhãn chế phẩm để sử dụng đúng, không lãng phí. Thông thường khi đã sử dụng các loại thức ăn hỗn hợp, thức ăn đậm đặc có chất lượng tốt thì có thể hạn chế sử dụng các loại thức ăn bổ sung.

5. Một số lưu ý trong cách sử dụng thức ăn, nước uống:

– Nếu tự pha trộn thức ăn, cần lựa chọn nguồn thực liệu mới, có mùi thơm đặc trưng, không bị ẩm mốc … và chọn nơi cung cấp đảm bảo có chất lượng ổn định.

 – Nếu sử dụng thức ăn hỗn hợp hoặc thức ăn đậm đặc cần lưu ý thời hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng, yêu cầu bảo quản và không nên tự gia giảm hay bổ sung thêm thức ăn khác ngoài phần hướng dẫn của nơi sản xuất.

 – Cần duy trì ổn định loại thức ăn sử dụng và cách cho ăn. Nguyên tắc chung là nên hạn chế việc thay đổi thức ăn. Nấu phải đổi thức ăn thì cần chuyển dần từ ít đến nhiều, tránh đổi đột ngột có thể làm heo bị rối loạn tiêu hoá.

 – Trong quá trình chăn nuôi, việc theo dõi trọng lượng heo là rất cần thiết để đánh giá sức tăng trọng, sinh sản nhằm tăng giảm khẩu phần, điều chỉnh thành phần dinh dưỡng trong thức ăn và cũng rất cần thiết để định lượng thuốc khi cần pha, trộn trong thức ăn, nước uống để phòng trị bệnh. Dùng cân để biết trọng lượng là chính xác nhất; tuy nhiên, trong thực tế chăn nuôi phổ biến ở nông hộ thì có thể sử dụng cách đo vòng ngực và chiều dài thân của heo nái rồi quy chiếu ra trọng lượng.

 – Tập quán chăn nuôi heo ở nhiều nơi cho ăn khá nhiều rau là không cần thiết, nhất là khi nuôi các giống heo cao sản vì rau có khối lượng lớn nhưng chức năng dinh dưỡng thấp, chủ yếu là chất xơ và nước. Nếu cho ăn rau xanh thì hàng ngày chỉ cho mỗi heo nái ăn khoảng 0,5 kg – 0,8 kg rau xanh tuỳ theo thể trọng lớn, nhỏ. Tương tự, việc dùng hèm để nuôi heo sinh sản cũng không thích hợp vì heo nái ăn hèm nhiều và thường xuyên sẽ ảnh hưởng không tốt đến bào thai.

– Cách cấp thức ăn cho heo tốt nhất là ở dạng khô hoặc sệt kết hợp với sử dụng  núm uống tự chảy. Không nên cho ăn thức ăn lỏng, nấu chín vì vừa tốn công và nhiên liệu để nấu lại không cung cấp đủ số lượng, chất dinh dưỡng theo nhu cầu của heo (do phần nước nhiều làm heo mau no nhưng chưa đủ nhu cầu chất khô) ; nhất là khi nuôi với quy mô lớn.

– Nguồn nước uống cho heo phải tuyệt đối sạch, không nhiễm phèn, mặn. Do đó, cần kiểm tra kỹ chất lượng nguồn nước sử dụng để có biện pháp lọc và khử trùng. Nước uống cho heo nên cấp bằng thiết bị núm uống tự chảy vì phù hợp với nhu cầu uống nước của heo trong từng lúc và việc dùng núm uống còn giúp thuận tiện xử lý nước trước khi cho uống, khi dùng phòng trị bệnh hoặc các chế phẩm premix có thể pha đúng liều lượng theo thể trọng đàn heo trong từng ngày và còn giúp môi trường chuồng nuôi khô ráo, không bị đọng nước, ẩm thấp.

– Tương tự, nguồn nước dùng tắm rửa cũng cần phải sạch để ngăn ngừa các bệnh ngoài da, viêm mắt … Ngoài ra, nên hạn chế tắm heo do thao tác dội tắm kích thích heo tăng sinh nhiệt làm tích lũy mỡ dưới da. Tốt nhất chỉ tắm một lần mỗi ngày hoặc mỗi ngày 2 lần  ; tuy nhiên, để có thể giảm số lần tắm heo  thì môi trường chuồng trại cần phải thoáng mát, sạch sẽ. Nếu nuôi heo bằng chuồng lồng thì rất thuận tiện cho việc áp dụng cách tắm tiết kiệm nước và công lao động bằng hệ thống ống phun sương, ống nhỏ giọt nước

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *